Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы

Нашар көретіндерге арналған нұсқа

Мемлекет Басшысының жолдауы

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы
Сындарлы қоғамдық диалог — Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуiнiң негiзi

Құрметтi отандастар!

Құрметтi депутаттар, үкiмет мүшелерi!

Баршаңызды жаңа парламенттiк маусымның басталуымен құттықтаймын!

Бiз елiмiздiң жаңа тарихындағы маңызды белеске жақындап келемiз.

Отыз жылға жуық уақыт бұрын халқымыз өзiнiң Тәуелсiздiгiн жариялап, бабаларымыздың ғасырлар бойы аңсаған арманын орындады.

Осы уақыт iшiнде Қазақстанның Тұңғыш Президентi — Елбасы Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаевтың басшылығымен елiмiз әлемдегi беделдi әрi орнықты мемлекетке айналды.

Баянды бiрлiгiмiздiң арқасында тәуелсiздiгiмiздi нығайтып, халқымыздың жағдайын жақсартуға жол аштық.

Бұл жасампаздық пен iлгерiлеу, бейбiтшiлiк пен келiсiм кезеңi болды.

Елiмiздiң даму жолын бүкiл әлем мойындап, Қазақстандық, яғни Назарбаев моделi деп атады.

Қазiр бiзге Тәуелсiздiктiң жетiстiктерiн еселеп, елiмiздi дамудың жаңа сапалы кезеңiне шығару мүмкiндiгi берiлiп отыр.

Бiз бұған Елбасы саясатының сабақтастығын сақтап, жүйелi реформалар жүргiзу арқылы қол жеткiзе аламыз.

Өздерiңiзге белгiлi, осының бәрi менiң сайлау алдындағы бағдарламама негiз болды.

Қазiр мемлекеттiк органдар оны жүзеге асыру үшiн тиiстi жұмыстар жүргiзуде.

Мен халыққа берген уәделерiмдi мiндеттi түрде орындаймын.

Бiз өз жұмысымызда Елбасы ұсынған Бес институционалды реформа мен Ұлт Жоспарын толыққанды жүзеге асыру қажеттiгiн басты назарда ұстауымыз керек.

Елбасымыздың бастамасымен құрылған Жаңғырту жөнiндегi Ұлттық комиссияның жұмысын қайта жандандыру қажет.

Ендi ортақ мiндеттерiмiздi және сайлауалды бағдарламамды iске асыруға қатысты ой-пiкiрлерiме тоқталайын.

I. Заман талабына сай тиiмдi мемлекет.

Мен уәде еткен саяси жаңғыру үдерiсi азаматтарымыз бен мемлекетiмiздiң мүдделерiне сәйкес, бiртiндеп үздiксiз жүзеге асырылатын болады.

Негiзсiз, жүйесiз саяси ырықтандыру елдiң iшкi саяси ахуалының тұрақсыздығына, тiптi мемлекеттiлiктен айырылуға әкелiп соғатынын әлем елдерiнiң тәжiрибесiнен көрiп отырмыз.

Сондықтан бiз саяси реформаларды «асығыстыққа салынбай», керiсiнше, кезең-кезеңiмен, табанды түрде және жан-жақты ойластырып жүзеге асыратын боламыз.

Елiмiздiң қоғамдық-саяси өмiрiн жаңғыртпай, табысты экономикалық реформаларды iске асыру мүмкiн емес. Бұл — бiздiң ұстанатын басты қағидатымыз.

«Күштi Президент — ықпалды Парламент — есеп беретiн Үкiмет».

Бiз бұл мақсатқа әлi де жете қойған жоқпыз. Сондықтан осы бағыттағы жұмысқа бар күш-жiгерiмiздi салуымыз қажет.

Саяси жүйенiң бұл формуласы мемлекет тұрақтылығының негiзi саналады.

Азаматтардың барлық сындарлы өтiнiш-тiлектерiн жедел әрi тиiмдi қарастыратын «Халық үнiне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын iске асыру — бәрiмiзге ортақ мiндет.

Билiк пен қоғам арасында тұрақты диалог орнату арқылы ғана қазiргi геосаяси ахуалға бейiмделген үйлесiмдi мемлекет қалыптастыруға болады.

Сондықтан азаматтық қоғамға қолдау көрсетiп, оның әлеуетiн нығайта түсу керек. Сондай-ақ, аса маңызды жалпы мемлекеттiк мiндеттердi шешу үшiн талқылау жұмыстарына азаматтық қоғамның мүмкiндiктерiн кеңiнен қолдану қажет.

Осы мақсатпен бiз белгiлi қоғам өкiлдерiн қамтитын Ұлттық қоғамдық сенiм кеңесiн құрдық. Бұл кеңес ротациялық тәртiппен жұмыс iстейдi.

Алдағы уақытта бiзге мынадай шараларды жүзеге асыру керек.

Бiрiншi. Партия құрылысы үдерiсiн жалғастыру.

Көшбасшымыз және партия Төрағасы Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаевтың арқасында «Nur Otan» партиясы елiмiздiң жетекшi саяси ұйымына жүктелетiн күрделi әрi жауапты мiндеттердi дәйектi түрде iске асырып келедi.

Бiз қоғам игiлiгi үшiн сындарлы саясат жүргiзiп келе жатқан басқа да саяси партиялармен және қозғалыстармен ынтымақтастықта жұмыс iстеуiмiз қажет.

Қоғамды толғандырып отырған негiзгi мәселелер көшеде емес, Парламентте және азаматтық диалог аясында талқыланып, шешiмiн табуы тиiс.

Депутаттар Үкiметке өзектi мәселелерге қатысты сауалдарын жолдап, нақты шаралар қабылдауды талап ете отырып, өздерiне берiлген заңды құқықтарын пайдалануы қажет.

Заң шығарушы және атқарушы билiк арасындағы қарым-қатынас жасанды тартысқа емес, iскерлiк сипатқа, өзара құрметке негiзделуi тиiс.

Мемлекет басшысы ретiнде елiмiзде көппартиялықты, саяси бәсекелестiктi және ой-пiкiрдiң сан алуандығын дамытуға ықпал етудi өз мiндетiм деп санаймын.

Бұл саяси жүйе тұрақтылығының ұзақ болуы үшiн маңызды.

Алдағы Парламент Мәжiлiсi мен мәслихаттар сайлауы елiмiздегi көппартиялық жүйенiң дамуына оң ықпал етуi тиiс.

Екiншi. Халықпен тиiмдi керi байланыс орнату.

Қоғамдық диалог, ашықтық, адамдардың мұң-мұқтажына жедел назар аудару мемлекеттiк органдар қызметiнiң негiзгi басымдықтары саналады.

Президент Әкiмшiлiгiнде азаматтардан келiп түскен өтiнiштердi мемлекеттiк органдардың сапалы қарауын қадағалап, жедел шаралар қабылдайтын бөлiм құрылды.

Көп жағдайда азаматтарымыз орталық және жергiлiктi органдар басшыларының құлықсыздығы мен «бейқамдығына» байланысты Президентке жүгiнуге мәжбүр болады.

Белгiлi бiр саладағы шешiмдердiң әдiлетсiздiгiне қатысты жолданатын көптеген шағымдар нақты мемлекеттiк органда немесе аймақта күрделi түйткiлдер бар екенiн көрсетедi. Ендi бұл мәселеге дәл осы тұрғыдан қарап, тиiстi шешiмдер қабылдаған жөн.

Мемлекеттiк қызметшiлер жұмысының тиiмдiлiгiн арттыру мақсатында арнайы дайындығы бар жас кадрларды тарту қажет. Сонымен бiрге 2020 жылдан бастап бiз мемлекеттiк қызметшiлердiң санын бiртiндеп қысқартуға кiрiсiп, үнемделген қаражатты неғұрлым пайдалы қызметкерлердi ынталандыруға жұмсаймыз.

2024 жылға қарай мемлекеттiк қызметшiлердiң және ұлттық компаниялар қызметкерлерiнiң санын 25 пайызға қысқарту қажет.

Үшiншi. Митингтер туралы заңнаманы жетiлдiру.

Конституцияға сәйкес азаматтарымыздың өз ойын еркiн айтуға құқығы бар. 

Егер бейбiт акциялар заңның шеңберiнен шықпайтын және азаматтарымыздың тыныштығын бұзбайтын болса, бұған түсiнiстiкпен қарап, жиындарды өткiзу үшiн арнайы орын бөлу қажет. Мұндай орындар қаланың шетiнде болмауы тиiс.

Алайда, заңға қайшы және бұзақылық әрекеттерге шақыратын үндеулерге заң шеңберiнде тосқауыл қойылады.

Төртiншi. Қоғамдық келiсiмдi нығайту.

Әлеуметтiк және этникалық топтар арасындағы келiсiм — бүкiл қоғамның бiрлескен еңбегiнiң нәтижесi.

Осыған орай, саяси үрдiстердi саралап, бiрлiгiмiздi нығайта түсу үшiн нақты шаралар қабылдау керек.

Қазақ халқының мемлекет құраушы ұлт ретiндегi рөлiн бекемдеп, этносаралық татулық пен дiнаралық түсiнiстiктi қалыптастыра беруiмiз қажет.

Бiздiң ұстанымымыз: «Ел бiрлiгi — оның әралуандығында!».

Елiмiздегi этникалық топтардың тiлi мен мәдениетiн дамытуға жағдай жасай беремiз.

Қазақ тiлiнiң мемлекеттiк тiл ретiндегi рөлi күшейiп, ұлтаралық қатынас тiлiне айналатын кезеңiкеледi деп есептеймiн.

Бiрақ мұндай дәрежеге жету үшiн бәрiмiз даңғаза жасамай, жұмыла жұмыс жүргiзуiмiз керек.

Сондай-ақ, тiл үлкен саясаттың құралы екенiн де ұмытпаған жөн.

Белсендi азаматтық қоғам құру үшiн үкiметтiк емес ұйымдардың беделiн арттыру қажет деп санаймын.

Сондықтан, жақын арада Азаматтық қоғамды дамытудың 2025 жылға дейiнгi тұжырымдамасынәзiрлеп, қабылдауымыз керек.

Келер жылы аталып өтетiн маңызды мерейтойлар мен елеулi оқиғаларға дайындық жұмыстары басталды.

Ендiгi жылы бәрiмiз Әл-Фарабидiң 1 150 жылдық, Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойларын атап өтемiз.

Мерейтой барысында ысырапшылдыққа жол бермей, ғұлама тұлғаларымыздың еңбектерiн халық арасында дәрiптеуiмiз керек.

Сондай-ақ, ең маңызды мерекеге — Тәуелсiздiктiң 30 жылдығына байланысты тиiстi iс-шараларды iске асыруымыз қажет.

Ел өмiрiндегi осындай елеулi оқиғалар жас ұрпақты нағыз отаншылдыққа тәрбиелеуге жол ашады деп сенемiн.

II. Азаматтардың құқықтары мен қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету.

Сот және құқық қорғау жүйесiндегi күрделi реформалар — азаматтарымыздың құқықтарын қорғаудың және олардың қауiпсiздiгiн күшейтудiң негiзгi факторы.

Сот шешiмдерiнiң сапасын арттыру үшiн бiрқатар маңызды шараларды жүзеге асыру қажет.

Судьялардың заңды және iшкi сенiмдi басшылыққа алып, шешiм шығару құқығы мызғымас сипатқа ие.

Дегенмен, сот шешiмдерiн мұқият талдау жұмысын жолға қойып, бiрыңғай сот тәжiрибесiн орнықтыру қажет.

Азаматтарымыз жария-құқықтық дауларда билiк органдарының шешiмдерi мен әрекеттерiне қатысты шағым түсiру кезiнде көп жағдайда теңсiздiк ахуалында қалып жатады.

Олардың мүмкiндiктерiн мемлекеттiк аппараттың ресурстарымен салыстыруға келмейдi.

Сондықтан осындай теңсiздiктердi болдырмау мақсатында дауларды шешудiң ерекше тетiгi ретiнде әкiмшiлiк әдiлет құрылымын енгiзу қажет.

Бұдан былай дауларды шешу барысында сот қосымша айғақтар жинау бастамасын көтеруге құқылы.

Аталған дәлелдемелердi жинақтау мiндетi жеке азаматқа немесе бизнеске емес, мемлекеттiк органға жүктелетiн болады.

Заңнамадағы барлық қарама-қайшылықтар мен дүдәмал тұстар азаматтардың мүдделерiн ескере отырып, түсiндiрiлуi тиiс.

Келесi бiр маңызды мәселеге тоқталайын.

Бiз шамадан тыс қудалау шаралары мен сот төрелiгiнiң қатаң жазалау тәжiрибесiнен бас тарттық. Алайда, елiмiзде ауыр қылмыстардың саны азаймай тұр.

Бiз заңнамамызды iзгiлендiру iсiне көбiрек мән берiп, азаматтардың негiзгi құқықтарын назардан тыс қалдырдық.

Жыныстық зорлық-зомбылық, педофилия, есiрткi тарату, адам саудасы, әйелдерге қатысты тұрмыстық зорлық-зомбылық және басқа да ауыр қылмыстарға, әсiресе, балаларға қатысты қылмыстарға қолданылатын жазаны шұғыл түрде қатайту қажет. Бұл мәселенi шешудi Парламентке және Үкiметке тапсырамын.

Соңғы уақытта болған қайғылы оқиғалар ұйымдасқан қылмыстың тағы бiр түрi — браконьерлiк проблемасының бетпердесiн ашты.

Бүгiнде браконьерлер сақадай-сай жабдықталып, қаруланған және өздерiнiң жазалана қоймайтынына сенiмдi. Биылдың өзiнде жануарлар әлемiн қорғап жүрген екi инспектор браконьерлердiң қолынан қаза тапты.

Жақында Шығыс Қазақстан облысындағы Марқакөл көлiнде браконьерлердiң қылмыстық тобы ұсталды.

Бұл тек бiр ғана мысал, алайда браконьерлiктiң тамыры тереңге жайылған, соның iшiнде бұл құқық қорғау органдарының салғырттығынан болып отыр. Браконьерлер ұлттық байлығымыз — табиғатымызға аяусыздықпен орны толмас зиян келтiруде.

Үкiметке екi ай iшiнде тиiстi заңнаманы қатайту үшiн шұғыл шаралар қабылдауды тапсырамын.

Сыбайлас жемқорлықпен жан-жақты күресу мәселесi күн тәртiбiнен түскен жоқ.

Орталық және жергiлiктi органдардың нормативтiк құқықтық актiлерiне сыбайлас жемқорлыққа қарсы сараптама жүргiзу iсiн қайта қалпына келтiру қажет.

Бұған сарапшылар мен қоғам өкiлдерi де атсалысуы тиiс.

Сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыс жасалған мекеменiң бiрiншi басшысының жауапкершiлiгiнзаңнамалық және нормативтiк тұрғыдан нақты белгiлеу керек.

Сондай-ақ, заңсыз және арандатушылық әрекеттерге барғаны үшiн сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-қимыл органдарының қызметкерлерiн қатаң жазалау керек. Ондай қызметкерлерге тергеу саласында орын жоқ.

Кiнәсiздiк презумпциясы қағидаты толық көлемде сақталуы тиiс.

Құқық қорғау жүйесiн толық реформалау — аса маңызды мiндеттердiң бiрi.

Полицияның мемлекеттiк күштiк құрылымындағы бейнесi бiрте-бiрте өзгерiп, қауiпсiздiктi қамтамасыз ету үшiн азаматтарға қызмет көрсететiн органға айналады.

Ең алдымен, 2020 жылдың аяғына дейiн Әкiмшiлiк полиция комитетiнiң жұмысын қайта ұйымдастыру қажет. Мұны науқаншылдыққа айналдырмай, сапалы жүргiзген жөн.

Полицейлер жұмысының тиiмдiлiгi полиция қызметiнiң беделдi болуына байланысты.

Iшкi iстер министрлiгiн реформалауға алдағы үш жыл iшiнде 173 миллиард теңге бөлiнедi.

Бұл қаражат еңбекақыны көбейтуге, баспананы жалға алуға, халыққа қызмет көрсету қағидаты бойынша полицияның заманауи фронт-офистерiн ашуға жұмсалады.

Азаматтарды табиғи құбылыстар мен техногендiк сипаттағы апаттардан қорғау мәселесiне баса мән берiледi.

Өкiнiшке қарай, мұндай апаттар бiздiң елiмiзде ғана емес, бүкiл әлемде жиiлеп кеттi.

Бұл салада кәсiби мамандар жұмыс iстеуi керек.

Үкiметке азаматтық қорғаныс саласы қызметкерлерiнiң еңбекақысын Iшкi iстер органдарын реформалау үшiн берiлетiн қаражат есебiнен көбейтудi және осы мақсатқа сәйкес шамамен 40 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.

Бiздiң алдымызда жаңа тұжырымдама негiзiнде тегеурiндi әскер қалыптастыру мiндетi тұр.

Арыста болған оқиғалар Қарулы Күштерде түйткiлдi мәселелер қордаланып қалғанын көрсеттi.

Әскерге жұмсалатын шығыстарды реттеп, осы саладағы қаржы жүйесiн және жалпы тәртiптi нығайтатын кез келдi.

Сонымен бiрге әскери қызметтiң беделiн арттырып, Қарулы Күштердiң материалдық базасын нығайту қажет.

Отанына адал, кәсiби тұрғыдан дайындалған офицерлерi мен әскери қызметшiлерi бар армиямыз жаңа геосаяси жағдайларда ел қауiпсiздiгiне қауiп төндiретiн қатерлерге тойтарыс беруге дайын болуы керек.

III. Қарқынды дамыған және инклюзивтi экономика.

Қазақстан экономикасы жаһандық сипаттағы қиындықтарға қарамастан алға iлгерiлеп келедi.

Жыл басынан берi оның өсiмi орташа әлемдiк көрсеткiштен жоғары болды.

Егер қажеттi құрылымдық өзгерiстердi жүзеге асырсақ, 2025 жылға қарай iшкi жалпы өнiмнiң жыл сайынғы тұрақты өсiмiн 5 пайызға және одан да жоғары деңгейге жеткiзуге болады.

Экономиканың дамуына тың серпiн беру үшiн Үкiмет пен Президент Әкiмшiлiгi отандық және шетелдiк сарапшылардың барлық жұмыстарын мұқият саралауы қажет.

Елбасы ұсынған 2050 жылға дейiнгi ұзақ мерзiмдi даму стратегиясына және Ұлт Жоспарына сәйкес бiрқатар құрылымдық мiндеттердi iске асыруымыз керек.

Бiрiншi. Шикiзатқа байланған менталитеттен бас тартып, экономиканы әртараптандыру.

«Бiлiм экономикасы», еңбек өнiмдiлiгiн арттыру, инновацияны дамыту, жасанды интеллектi жаһандық дамудың негiзгi факторларына айналды. 

Индустрияландырудың үшiншi бесжылдығын жүргiзу барысында жiберiлген барлық қателiктердi, олқылықтарды ескеруiмiз керек.

Бұл мәселелер бойынша менiң барлық тапсырмаларымды, ескертпелерiмдi Үкiмет толық орындауғамiндеттi.

Еңбек өнiмдiлiгiнiң нақты өсiмiн кем дегенде 1,7 есеге арттыруымыз керек.

Елiмiздi өңiрдегi көшбасшы ретiнде танытып, Орталық Азиядағы беделiмiздi арттыру — стратегиялық мiндет.

Бұл — Елбасы айқындаған саяси бағыт-бағдарымыз.

Екiншi. Квазимемлекеттiк сектордың қайтарымын арттыру.

Бiздiң мемлекеттiк компаниялар iрi конгломераттарға айналды. Бiрақ олардың халықаралық бәсекеге қабiлеттiлiгi күмән тудырады.

Мемлекеттiң экономикаға орынсыз араласуын азайту мақсатымен квазимемлекеттiк компаниялар құруға мораторий енгiзу жөнiнде шешiм қабылдадым. 

Бiз Ұлттық әл-ауқат қоры құрылған 14 жыл iшiнде халықтың әл-ауқатын арттыруға Қордың нақты қандай үлес қосқанын бiлуiмiз керек.

Үкiмет Есеп комитетiмен бiрлесiп, үш айдың iшiнде мемлекеттiк холдингтер мен ұлттық компаниялардың тиiмдiлiгiн анықтау үшiн талдау жүргiзуi тиiс.

Квазимемлекеттiк компаниялар көп жағдайда өзара бәсекеге түседi.

Тұрғын үй саясаты саласында бiр мезетте 7 мемлекеттiк оператор жұмыс iстейдi. Бұл тек орталық деңгейдегi ахуал! 

Мемлекеттiк компаниялардың санын қысқартуға болады және солай ету керек.

Бiрақ, стратегиялық секторларда жұмыс iстейтiн мемлекеттiк компаниялардың қызметiне мұқият болған жөн.

Ондай компаниялар мемлекет бақылауында болуы тиiс.

Әйтпесе, мемлекеттiк монополистердiң орнына жеке монополистер пайда болып, соның салдарынан зардап шегуiмiз мүмкiн.

Үкiмет баға белгiлеу және тарифтер мәселесiмен жүйелi әрi нақты айналысуы керек.

Бұл табиғи монополистердiң тауарларына да, көрсететiн қызметтерiне де қатысты.

Елiмiзде азық-түлiк пен киiм-кешектен бастап, түрлi қызметтерге дейiн бағаның жоғары екенi жасырын емес.

Мысалы, сұранысы жоғары бағдарлар бойынша негiзгi әуе тасымалдаушы белгiлейтiн билеттердiң құны неге сонша қымбат?! Оның бағасы Еуропаға қарағанда 30 пайызға артық. Бiздiң әуежайда көрсетiлетiн қызметтер құнының салыстырмалы түрде жоғары болуын қалай түсiндiруге болады?

Қазақстан әуежайларында жанармай шетелдiк тасымалдаушылар үшiн қымбат бағаға, ал отандық тасымалдаушыларға арзанға сатылатыны нелiктен?

Соның салдарынан Қазақстанның авиация саласы халықаралық бәсекеге қабiлеттiлiгiнен айырылып, транзиттiк әлеуетiмiз төмендеп кеттi.

Тиiстi министрлiк пен ведомстволардың салғырттығына байланысты темiр жол билеттерiнiң тапшылығы қолдан жасалып отыр.

Бұл салаларда тез арада тәртiп орнату керек.

Бiздiң мақсатымыз — мемлекеттiң тұрақтандырушы рөлiн сақтай отырып, нарықтық институттар мен құрылымдардың толыққанды дамуын қамтамасыз ету.

Осы ретте, «қарапайым заттар экономикасын» естен шығармаған жөн. Бұл — бiздiң жұмысымыздың басым бағыты.

Үшiншi. Тиiмдi шағын және орта бизнес — қала мен ауылды дамытудың берiк негiзi.

Шағын, әсiресе, микробизнес елiмiздiң әлеуметтiк-экономикалық және саяси өмiрiнде маңызды рөл атқарады.

Атап айтқанда, ең алдымен, ауыл тұрғындарына тұрақты жұмыс бередi, жұмыссыздықты азайтады. Сонымен қатар, салық базасын құрап, жергiлiктi бюджеттi нығайтады.

Сондай-ақ, жаппай кәсiпкерлiктi дамыту санаға сiңген патерналистiк пиғыл мен масылдықтанарылуға мүмкiндiк бередi.

Сондықтан мемлекет алдағы уақытта да бизнеске қолдау көрсете бередi.

Бұл мақсатқа Ұлттық қордан 100 миллиард теңгеге жуық қаржы бөлiндi.

Бiрақ сарапшылардың пiкiрiнше, қаржылай қолдаудың игiлiгiн жергiлiктi билiкпен байланысы баршаруашылықтар ғана көрiп отыр. 

Шын мәнiсiнде, жаңа жобалар бойынша компаниялар құрылып, жұмыс орындары ашылуы керек едi.

Бұл «қарапайым заттардың экономикасына» тiкелей байланысты.

Бiрақ, жергiлiктi әкiмдер ұйымдастыру жұмыстарын талапқа сай орындамаған.

Соның салдарынан салық және зейнетақы төлемдерiн арттырып, жергiлiктi бюджеттi нығайтуға жағдай жасалып отырған жоқ.

Осыған орай, Есеп комитетiне және Қаржы министрлiгiне қаражаттың жұмсалуын қатаң бақылауға алуды тапсырамын.

Елiмiзде кәсiпкерлiктi дамытудың үлгi боларлық мысалдары жеткiлiктi. Бiз шағын кәсiпкерлiктi бүкiл қоғам болып қолдауымыз керек.

Үкiметке микро және шағын бизнес саласындағы компанияларды табысқа салынатын салықтан үш жылға босату үшiн заңнамалық база әзiрлеудi тапсырамын.

Заңнамаға енгiзiлетiн тиiстi түзетулер 2020 жылдан бастап күшiне енуi керек.

2020 жылғы қаңтардан бастап, микро және шағын бизнес субъектiлерiне тексерiс жүргiзуге үш жылға тыйым салу туралы шешiмiм күшiне енедi.

Бiз бизнестiң адал әрi заңға сәйкес жүргiзiлетiнiне сенемiз. Бизнес өкiлдерi тұтынушылар мен азаматтар алдында жауапты болуы тиiс.

Мораторий кезеңiнде өзiн-өзi реттеу, қоғамдық бақылау тетiктерiн жандандыру керек.

Бизнес өкiлдерi санитарлық-эпидемиологиялық саладағы нормалар мен ережелердi бұзатын болса, ондай компаниялар жабылып, иелерi жауапкершiлiкке тартылады.

Осылайша, шағын бизнеске түсетiн ауыртпалықты азайтамыз.

Сонымен қатар бизнес өкiлдерi құқық қорғау және тексерушi органдардың iс-әрекетiне байланысты көптеген қиындыққа тап болуда. 

Шағын және орта бизнеске қатысты рейдерлiк әрекеттер жиiлеп кеттi.

Бұл мәселе жөнiндегi ұстанымым белгiлi: бизнестiң, әсiресе шағын және орта бизнестiң дамуына кедергi келтiретiн әрекеттер мемлекетке қарсы қылмыс деп танылуы тиiс.

Осыған орай заңнамалық сипаты бар қосымша шаралар қабылдау қажет. Парламент пен Үкiмет осы мәселенi шешу жолдарын ұсынуы керек.

Сонымен қатар көлеңкелi экономикаға қарсы iс-қимылды күшейтiп, капиталды сыртқа шығаруға, салық төлеуден жалтаруға қарсы күрестi жандандыру қажет. 

Шағын және орта бизнеске мемлекет тарапынан қаржылай қолдау көрсету жүйесiн жаңа жобаларғабасымдық бере отырып, қайта құру қажет.

Үкiметке «Бизнестiң жаңа жол картасы» аясында осы мақсатқа сәйкес алдағы үш жыл iшiнде қосымша 250 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.

Әлеуметтiк бағыттарға — отбасы бизнесiн құруға, ең алдымен, көп балалы және жағдайы төмен отбасыларға баса мән бере отырып, бизнеске қолдау көрсетудiң жаңа тәсiлдерiн енгiзу керек.

Туризмдi, әсiресе экотуризм мен этнотуризмдi дамытуға экономиканың маңызды саласы ретiнде баса мән беру қажет.

Алтын Орданың 750 жылдығын төл тарихымызға, мәдениетiмiз бен табиғатымызға туристер назарын аудару тұрғысынан атап өткен жөн.

Туризмдi дамыту үшiн қажеттi инфрақұрылым жүргiзудi, соның iшiнде жол салып, бiлiктi мамандар дайындауды қамтамасыз ету қажет. 

Төртiншi. Ұлттық бизнеске халықаралық нарықтарда қолдау көрсету. 

Өз өнiмiн экспортқа шығаратын компанияларға мемлекеттiк қолдау көрсетудiң тиiмдiлiгiн барынша арттыру керек.

Мен, ең алдымен, орта бизнес туралы айтып отырмын. 

Бiзде кәсiпкерлердiң осы тобына арналған нақты мемлекеттiк қолдау шаралары жоқ. Бұл, әсiресе, өнiмдi сату iсiне қатысты.

Үкiметке мемлекеттiк индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы аясында өнiмдiлiгi жоғары орта бизнеске қолдау көрсетудiң кешендi шараларын әзiрлеудi тапсырамын. Соның iшiнде салықтық, қаржылық, әкiмшiлiк ынталандыру мәселелерi көзделуi тиiс.

Шетелден тiкелей инвестиция тарту жұмыстарын барынша жандандыру қажет. Онсыз алдағы уақытта экономикалық өсiм резервi шектеулi болады. Бұл — атқарушы билiк басымдық беруi тиiс мiндеттердiң бiрi.

Қазақстанның 2025 жылға дейiнгi стратегиялық даму жоспары аясында әрбiр сала мен өңiр үшiн нақты мақсатты көрсеткiштер белгiленген.

Мемлекеттiк органдар, әсiресе, өңiр әкiмдерi сол көрсеткiштерге қол жеткiзуге тiкелей жауапты болады.

Қазақстан цифрлық экономиканы дамытуды көздеп отыр. 

Осыған орай көп жұмыс атқаруымыз керек.

Бiздiң мiндетiмiз — ақпараттық коммуникациялық инфрақұрылымның даму деңгейi бойынша өңiрдегi көшбасшылықты нығайту.

Үкiмет заңнаманы 5G, «Ақылды қалалар», «Үлкен деректер», блокчейн, цифрлық активтер, жаңа цифрлық қаржы құралдары сияқты тың технологиялық құбылыстарға бейiмдеу қажет.

Қазақстан технологиялық серiктестiк орнату, мәлiмет орталықтарын құру және орналастыру, мәлiметтер транзитiн дамыту, цифрлық қызметтердiң жаһандық нарығына қатысу үшiн ашық юрисдикция ретiнде өзiндiк брендке айналуы тиiс.

Үкiмет «Астана» халықаралық қаржы орталығының қызметiне қолдау көрсете беруi керек. Бұл құрылым, шын мәнiнде, конституциялық мәртебеге ие болды. Халықаралық қаржы орталығының Назарбаев Университетiмен бiрлесiп, заманауи цифрлық технологияларды дамыту алаңы айналуына толық мүмкiндiгi бар.

Бесiншi. Дамыған агроөнеркәсiп кешенi.

Ауыл шаруашылығы — бiздiң негiзгi ресурсымыз, бiрақ оның әлеуетi толық пайдаланылмай отыр.

Ел iшiнде ғана емес, шетелде де сұранысқа ие органикалық және экологиялық таза өнiм өндiру үшiн зор мүмкiндiктер бар.

Бiз суармалы жер көлемiн кезең-кезеңмен 2030 жылға қарай 3 миллион гектарға дейiн ұлғайтуымыз керек.

Бұл ауыл шаруашылығы өнiмiнiң көлемiн 4,5 есе арттыруға мүмкiндiк бередi. 

Сауда және интеграция, ауыл шаруашылығы министрлiктерi фермерлерге өз өнiмiн сыртқа шығарып сату үшiн барынша қолдау көрсетуi тиiс.

Осыған орай Үкiметке тиiстi тапсырма берiлдi. Бұл — маңызды мiндет.

Ауыл шаруашылығы өнiмiн экспорттау iсiнде шикiзатқа негiзделуден бас тарту керек.

Өнiм өңдейтiн кәсiпорындар әлеуетiнiң 40 пайызы ғана пайдаланылып отырғанына қарамастан, оның көлемi 70 пайызға жеттi.

Ауыл шаруашылығына шетелден инвесторлар тарту — маңызды мiндет. Келiссөздер жүргiзiлiп жатыр. Үкiмет нақты нәтижеге қол жеткiзуi керек.

Жұртшылықты толғандырып жүрген жер мәселесiне арнайы тоқталғым келедi.

Мемлекет басшысы ретiнде тағы да мәлiмдеймiн: жерiмiз шетелдiктерге сатылмайды. Оған жол берiлмейдi.

Бұл мәселе бойынша қауесет таратуды доғару керек. Бiрақ жердi тиiмдi пайдалануды қамтамасыз ету — бiздiң мiндетiмiз.

Жер ресурстарын тиiмсiз пайдалану мәселесi өте өзектi болып отыр.

Жерге салынатын тiкелей салықтар деңгейiнiң төмендiгi жағдайды күрделендiре түстi.

Мемлекеттен жердi тегiн жалға алу құқығына ие болғандардың көпшiлiгi жердi игермей, босқа ұстап отыр.

Елiмiзде «шөп қорыған иттiң» кебiн киген «латифундистер» көбейiп кеттi.

Пайдаланылмай жатқан ауыл шаруашылығы жерлерiн қайтарып алатын кез келдi. Жер — бiздiң ортақ байлығымыз және оны кiм игерсе, соған тиесiлi болуы тиiс.

Үкiмет пен Парламент осы түйткiлдi реттеудiң тиiмдi жолдарын ұсынуы керек.

Бұл — өте маңызды мәселе. Мұны шешпей, отандық агроөнеркәсiп кешенiнiң сапалы дамуы мүмкiн емес.

Бүгiнде ет өндiрiсiн ұлғайту мәселесi аналық мал басының проблемасына тiрелiп тұрған жоқ, керiсiнше фермерлерге жем-шөп дайындайтын жерлердiң жетiспеушiлiгiне байланысты болып отыр.

Жем-шөппен қамтамасыз ету көрсеткiшi 60 пайыздан төмен.

Ауыл тұрмысының сапалы болуын қамтамасыз етпей, ауыл шаруашылығының өнiмдiлiгiн арттыру мүмкiн емес.

Бiз Елбасының «Ауыл — Ел Бесiгi» арнайы жобасын жүзеге асыруды жалғастырамыз.

Бiз шағын елдi мекендердi дамытуға қатысты өте күрделi мәселенi шешуiмiз қажет.

Өңiрлiк стандарттар әзiрлендi. Ендi оларды үш мыңнан астам негiзгi және қанаттас ауылдық елдi мекендерге енгiзу қажет.

Үкiметке «Ауыл — Ел Бесiгi» жобасын жүзеге асыру үшiн биыл бөлiнген 30 миллиард теңгеге қосымшаалдағы үш жыл iшiнде 90 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.

Бұл қаражат көлiк, ауыз су және газбен қамтамасыз ету сияқты инфрақұрылымдық мәселелердi шешумен қатар, мектеп, аурухана, спорт алаңдарын салуға және жөндеуге жұмсалады.

Қаржының жұмсалуы барлық мемлекеттiк органдардың қатаң бақылауында болуы тиiс.

Алтыншы. Әдiлеттi салық салу жүйесi және тиiмдi қаржылық реттеу.

Жалпы iшкi өнiм мен халық табысының артуына қарамастан, қоғамдағы мүлiктiк жiктелу үдерiсi сақталып отыр, тiптi күшейiп барады.

Бұл — алаңдатарлық фактор. Сондықтан оған ерекше назар аудару керек.

Ұлттық табыстың әдiл бөлiнуiне баса мән бере отырып, салық жүйесiн жаңғырту қажет деп санаймын.

Үкiмет әлеуметтiк төлемдер көлемiнiң артып келе жатқанына да назар аударуы тиiс.

Бiр жағынан, бұл алымдар әлеуметтiк және зейнетақы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етедi. Бiрақ, жұмыс берушiлер жұмыс орындарын ашуға және еңбекақыны артыруға мүдделi болмай қала ма деген қауiп бар.

Көлеңкелi бизнес белең алады.

Сондықтан Үкiметке 5 пайыздық қосымша зейнетақы төлемiн енгiзу мәселесiн 2023 жылға дейiншегерудi тапсырамын. Кейiн бұл мәселеге қайта ораламыз.

Осы уақыт iшiнде Үкiмет, бизнес өкiлдерi мен сарапшылар мәселенi шешудiң жолдарын қарастырып, болашақ зейнеткерлердiң де, жұмыс берушiлердiң де мүдделерiн ескере отырып, ортақ шешiмге келуi тиiс.

Үкiмет Салық кодексiнде қарастырылмаған барлық төлемдерге тыйым салуы қажет. Бұл, шын мәнiсiнде, қосымша салықтар.

Қазiргi салық жүйесiнiң сапасын арттыру — өз алдына бөлек мәселе.

Мұндай жағдай компанияларды өз инвестициясын адами капиталға, еңбек өнiмдiлiгiн арттыруға, техникалық тұрғыдан қайта жабдықтауға, экспортқа салуға ынталандыруы тиiс.

Қолма-қол ақшасыз төлеу жүйесiн жаппай енгiзу керек. Бұл үшiн тежеушi фактордың бiрi саналатын банктердiң жоғары үстеме алымын жою қажет. Сондай-ақ, тиiстi реттеу ережелерiне сәйкес банктiк емес төлем жүйесiн белсендi дамыту керек. Бұл сегмент қарапайым әрi тартымды болғанымен, ақша жымқырудың және елiмiзден капитал шығарудың көзiне айналмауы тиiс.

Ұлттық банк осы салаға нақты бақылау орнатуы қажет.

Келесi мәселе. Шикiзаттық емес өнiмнiң экспортына қолдау көрсету үшiн қосымша құн салығын қайтарудың қарапайым әрi жылдам тәртiбiн қолдану мәселесiн қарастыру керек.

Экономикамыздың өте түйткiлдi мәселелерiнiң бiрi — кредит беру көлемiнiң жеткiлiксiздiгi. Соңғы бес жыл iшiнде заңды тұлғаларға, сондай-ақ шағын және орта бизнеске берiлген кредиттiң жалпы көлемi 13 пайыздан аса қысқарған.

Екiншi деңгейдегi банктер қарыз алушылар iшiнде сенiмдiлерiнiң аз екенiн сылтауратып, кредит қаражатының құнын шамадан тыс арттырып жiбередi.

Әрине, қарыз алушылардың сапасына қатысты мәселе бар. Бiрақ, жауапкершiлiктi басқаға артып, тек қана жеңiлдiң астымен жүруге болмайды.

Мен бұл мәселеге қатысты Үкiмет пен Ұлттық банк үйлесiмдi әрi тиiмдi жұмыс жүргiзедi деп ойлаймын.

Тағы бiр мәселе — халықтың, әсiресе әлеуметтiк тұрғыдан әлсiз топтардың тым көп несие алуы. Мұның өзi шұғыл шаралар қабылдауға алып келдi. Сiздер бұл жөнiнде бiлесiздер.

Бұл мәселе әлеуметтiк және саяси түйткiлдерге ұласты.

Сондықтан, Үкiмет пен Ұлттық банкке екi ай iшiнде мұндай жағдайдың қайталанбауына кепiлдiк беретiн тетiктердi енгiзу үшiн дайындық жүргiзудi тапсырамын.

Ақша-кредит саясаты тиiмдiлiгiнiң жеткiлiксiздiгi елiмiздiң экономикалық дамуын тежейтiн себептiң бiрi болып отыр.

Екiншi деңгейдегi банктердiң бизнеске кредит беру iсiнiң қолайлы әрi ұзақ мерзiмдi болуын қамтамасыз ету керек.

Жыл соңына дейiн Ұлттық банк екiншi деңгейдегi банктердiң активтерiнiң сапасына тәуелсiз бағалау жүргiзу жұмысын аяқтауы қажет.

Жетiншi. Ұлттық қорды тиiмдi пайдалану мәселесi.

Ұлттық қор қаражатының ағымдағы мәселелердi шешуге жұмсалуын қысқарту қажет.

Бұл — келешек ұрпақтың қаржысы.

Ұлттық қордың трансферттерi бәсекеге қабiлеттi экономиканы қалыптастыруға бағытталған бағдарламаларды және жобаларды жүзеге асыру үшiн ғана бөлiнуi керек.

Кепiлдендiрiлген трансферт көлемi 2022 жылдан бастап бiрте-бiрте 2 триллион теңгеге дейiн азаюы тиiс. 

Қор қаржысын пайдаланудың анағұрлым тиiмдi инвестициялық саясатын жүргiзген жөн.

Үкiметке Ұлттық Банкпен бiрлесiп, жыл соңына дейiн Ұлттық қордың қаржысына иелiк етудi жетiлдiру үшiн нақты ұсыныстар әзiрлеудi тапсырамын.

Сегiзiншi. Еңбекақы төлеу деңгейiн арттыру.

Кен өндiру саласындағы iрi кәсiпорындардың табысы артқанмен азаматтарымыздың жалақысыайтарлықтай өспегенiн көрiп отырмыз. 

Халықтың әлеуметтiк жағдайы туралы айтылып отырғандықтан, Үкiмет бұл мәселеде табандылық танытуы керек.

Үкiметке еңбекақы төлеу қорын арттыру үшiн жұмыс берушiлердi ынталандыру мәселесiн пысықтауды тапсырамын. 

IV. Әлеуметтiк жаңғырудың жаңа кезеңi.

Елiмiздiң бюджетi екi негiзгi мақсатқа бағытталуы тиiс — экономиканы дамыту және әлеуметтiк мәселелердi шешу.

Әлеуметтiк салада мынадай бағыттарға баса мән беру керек.

Бiрiншi. Бiлiм беру сапасын жақсарту.

Бiздiң елiмiзде еңбек ресурстарының балансын есепке алудың тиiмдi әдiстемесi әлi күнге дейiн әзiрленген жоқ.

Шын мәнiнде, мамандар даярлаудың отандық жүйесi нақты еңбек нарығынан тыс қалған.

Жыл сайын 21 мыңға жуық мектеп түлегi кәсiби және жоғары оқу орындарына түсе алмай қалады.

Жастардың бұл тобы жұмыссыздар мен маргиналдардың негiзiн құрайды. Олар амалының жоқтығынан қылмыстық және экстремистiк ағымдардың ықпалына түсуде.

Бiз оқушылардың қабiлетiн айқындап, кәсiби бағыт-бағдар беру саясатына көшуiмiз қажет.

Бұл саясат орта бiлiм берудiң ұлттық стандартының негiзi болуы тиiс.

Экономикамызда техника саласының мамандарына сұраныс өте жоғары, бiрақ мүмкiндiктер аз. Кәсiпорындар тиiстi мамандарды шетелден шақыруға мәжбүр. Осындай келеңсiз жағдайды жедел түзетуiмiз керек.

Қала мен ауыл мектептерi арасындағы орта бiлiм сапасы алшақтап барады.

Негiзгi мәселе — ауылдық жерлердегi бiлiктi педагог кадрлардың тапшылығы. 

Сондықтан, «Дипломмен — ауылға» бағдарламасының аясын кеңейтiп, жұмысты жаңа деңгейде жалғастыруымыз қажет. Үкiметке келесi жылдан бастап осы бағдарламаны қаржыландыруды 20 миллиард теңгеге жеткiзудi тапсырамын.

Дарынды ауыл жастарын iрiктеп, отандық және шетелдiк жоғары оқу орындарына дайындау керек.

Аз қамтылған және көп балалы отбасыларды қолдау үшiн Үкiметке Дарынды баланың қабiлетiн дамытудың жол картасын әзiрлеудi тапсырамын.

Үкiмет пен әкiмдер осындай балалардың үйiрмелер мен орталықтарға, жазғы лагерьлерге баруы үшiн мүмкiндiк жасауы керек. 

Ендi жоғары бiлiмнiң сапасына жеке тоқталғым келедi.

Өз түлектерiн жұмыспен қамту жағынан елiмiздегi жоғары оқу орындарының жартысы ғана 60 пайыздық деңгейге қол жеткiзiп отыр.

Сондықтан олардың санын қысқарту мәселесiн қарау керек.

Терең бiлiм берудiң орнына диплом сатумен айналысқан университеттерiмiз бар екенi де жасырын емес.

Бiрiншi кезекте соларға тыйым салу арқылы бiз оқу орындарындағы бiлiм беру сапасын арттыруға күш саламыз.

Бiлiм саласына қатысты тағы бiр мәселе — қаржыландырудың бiркелкi болмауы және өңiрлiк басқарудың қазiргi жүйесiнiң тиiмсiздiгi.

Бiлiм бөлiмдерiн басқару және бюджет қаржысын әкiмшiлендiру функцияларын аудандық деңгейден облыстық деңгейге беру керек.

Бiлiм берудiң барлық деңгейiнде дербес қаржыландыру тәртiбiн енгiзу қажет.

Тағы бiр өзектi мәселе. Бұл — оқулық сапасының төмендiгi.

Оқушыларды сапалы оқулықтармен қамтамасыз ету — тиiстi министрлiктiң тiкелей мiндетi.

Мұғалiмдер мен оқытушылардың әлеуметтiк жағдайын жақсартпасақ, бұл шаралар жүзеге аса қоймайды. 

Сондықтан, мен Тамыз конференциясында алдағы төрт жыл iшiнде мұғалiмдердiң еңбек ақысын екi есе арттыруды тапсырдым. Бұл — келесi жылдан бастап ұстаздардың жалақысы 25 пайызға өседi деген сөз.

Ғылым саласындағы ахуал ерекше назар аударуды талап етедi. Бiз ғылымсыз елiмiздiң дамуын қамтамасыз ете алмаймыз.

Отандық ғылым жүйесi қаншалықты сапалы әрi тиiмдi? Бұл — басқа мәселе.

Үкiмет аталған мәселенi ғылыми зерттеулердiң деңгейiн көтеру және оларды тәжiрибеде қолдану тұрғысынан қарастырғаны жөн.

Екiншi. Отбасы және бала институтын қолдау, инклюзивтi қоғам құру.

Бала құқығын қорғау және тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы iс-қимыл мәселесiне басымдық беруiмiз қажет.

Жасөспiрiмдер арасында көбейiп кеткен суицид мәселесiмен мақсатты түрде айналысу керек.

Бiз зорлық-зомбылықтан зардап шеккен балалар мен олардың отбасын қорғау жөнiнде толыққанды бағдарлама әзiрлеуiмiз қажет.

Қамқорлығында мүмкiндiгi шектеулi балалары бар отбасыларға ерекше көңiл бөлiнуi тиiс. Тек ресми статистика бойынша 80 мыңнан астам бала мүгедектiгiне байланысты есепте тұр.

Үкiмет БЦП диагнозы бар балаларға медициналық және әлеуметтiк қолдау көрсетудi жақсарту үшiн шаралар қабылдауы керек.

Балаларға қолжетiмдi болуы үшiн шағын және орташа оңалту орталықтарының желiсiн кеңейту қажет.

Бiз ерекше қажеттiлiктерi бар адамдар үшiн бiрдей мүмкiндiк жасауға мiндеттiмiз.

Мен бұл туралы өзiмнiң сайлау алдындағы бағдарламамда айттым. Үкiметке ендi осы мақсатқа үш жыл iшiнде кем дегенде 58 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.

Халықтың денсаулығын жақсарту мәселесi айрықша назар аударуды талап етедi.

Барлық жастағы ел азаматтары арасында бұқаралық спортты дамыту маңызды.

Спорт инфрақұрылымының балалар үшiн барынша қолжетiмдi болуын қамтамасыз ету керек.

Бұқаралық дене шынықтыруды өркендету iсi жаңа чемпиондар шыңына шығатын пирамидаға айналуы тиiс. Бұл салауатты әрi белсендi жастардың, түптеп келгенде, қуатты ұлттың негiзiн қалыптастарды.

Осы бағдарды заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету, сондай-ақ Бұқаралық спортты дамыту жөнiндегi кешендi жоспар қабылдау қажет.

2020 жыл «Волонтер жылы» деп жарияланды. Ерiктiлер қызметiне азаматтардың, әсiресе жастардың, студенттер мен оқушылардың қатысу аясын кеңейту, олардың бойында белсендi өмiрлiк ұстанымдарға қатысты дағды қалыптастыру — маңызды мiндет.

Бұл — азаматтық қоғамды нығайту жөнiндегi жұмысымыздың маңызды құрамдас бөлiгi.

Үшiншi. Медициналық қызмет көрсетудiң сапасы мен қолжетiмдiлiгiн қамтамасыз ету.

Бұл жерде халықтың денсаулығына байланысты, әсiресе, ана мен сәби өлiмiне қатыстыкөрсеткiштердiң өңiрлiк теңгерiмсiздiгi айқын көрiнедi.

Дегенмен, бұл көрсеткiш төмендеп келедi. Бiрақ әлi де жоғары, сондай-ақ дамыған елдердiң деңгейiнен айтарлықтай көп.

Үкiмет әр өңiр бойынша медицинадағы нақты дерттер топтамасы жөнiнде басымдықтар тiзiмiн жасап, соның негiзiнде бюджеттен қаржы бөлуi қажет.

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесi iске қосылады.

Әрқайсысыңызға мына нәрсенi айтқым келедi: мемлекет тегiн медициналық көмектiң кепiлдендiрiлген көлемiн сақтайды. Оны қаржыландыруға алдағы үш жыл iшiнде 2,8 триллионнан астам теңге бөлiнедi.

Мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандырудың жүзеге асырылуы медициналық қызмет көрсетудiң сапасы мен қолжетiмдiлiгiн жақсартуға бағытталған.

Үшжылдық бюджет аясында денсаулық сақтау жүйесiн дамытуға қосымша 2,3 триллионнан астам теңге бөлiнедi.

Үкiмет әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiнiң беделiне тағы да нұқсан келтiрмеу үшiн оны жүзеге асыру мәселесiне зор жауапкершiлiкпен қарауы қажет.

Бiздiң қателесуге құқымыз жоқ.

Төртiншi. Мәдениет қызметкерлерiн қолдау.

Бiз мәдениет саласында жұмыс iстейтiн азаматтарға жеткiлiктi түрде көңiл бөлмей отырмыз.

Бұл — ең алдымен, кiтапхана, музей, театр қызметкерлерiне қатысты мәселе.

Олардың еңбекақысы соңғы жылдары мүлде көбейген жоқ.

Соның салдарынан мәдениет қызметкерлерi, әсiресе жас мамандар жеңiлдiгi бар тұрғын үй бағдарламаларына қатыса алмайды.

Мұндай ахуал осы кәсiптiң беделiн түсiрiп, лайықты кадрлардың тапшылығы айқын сезiлуде.

Келесi жылдан бастап Үкiмет мәдениет қызметкерлерiнiң еңбекақысын көбейтуi тиiс.

Сондай-ақ, бiлiм беру және денсаулық сақтау салаларындағы мiндеттi әлеуметтiк жеңiлдiктер мәдениет саласының өкiлдерiне де берiлуi керек.

Бесiншi. Әлеуметтiк көмек көрсету жүйесiн одан әрi дамыту.

Мемлекет мұқтаж жандарға көмек көрсету үшiн барлық қажеттi шараларды қабылдауда.

Алайда, бiрқатар шешiмдер жан-жақты сарапталмай қабылданды. 

Нәтижесiнде бұл патерналистiк пиғылдың айтарлықтай артуына әкеп соқтырды. Соңғы 5 жылда Қазақстанда атаулы әлеуметтiк көмек алатындар саны 77 мыңнан 1,4 миллионнан астам адамғаартқан.

Әлеуметтiк көмекке бюджеттен бөлiнетiн қаражат көлемi 2017 жылдан берi 17 есе көбейдi және одан да арта түстi.

Басқаша айтқанда, жұмыс iстегiсi келмейтiн адамдар немесе әлеуметтiк көмек алу үшiн өздерiнiң табысын жасыратындар көбейдi. Жағдайы бар отбасылардың әлеуметтiк көмек алатыны туралы деректер бұған дейiн бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған болатын.

Тағы да атап өтемiн. Конституция бойынша бiздiң елiмiз — әлеуметтiк мемлекет. Сондықтан мемлекетiмiз азаматтар алдындағы мiндеттерiн орындауы тиiс.

Үкiмет өз жұмысында осы қағидатты басшылыққа алуға мiндеттi. Ал, резервтердi тиiмсiз шығындарды азайту және табысты арттыру есебiнен қалыптастыру қажет.

Мұндай резервтердiң бар екенi сөзсiз. Қаржы министрлiгi табысты арттыру үшiн жұмыс жүргiзуде. Алайда, қосымша күш жұмсау керек. Мәселен, кеден iсiне қатысты.

Елбасы «Nur Otan» партиясы Саяси кеңесiнiң отырысында мемлекеттiк сатып алулар үдерiсiн ретке келтiру мәселесiне ерекше мән бердi. Қаржы министрлiгi мемлекеттiк сатып алуды оңтайландырумен айналысып жатыр, бiрақ заңнамалық сипаттағы шаралар қажет.

Мемлекеттiк сатып алудың әлеуетi зор (кейбiр есептеулер бойынша, жылына 400 миллиард теңгеге дейiн жетедi). Бұл қаржыны өзектi әлеуметтiк мәселелердi шешуге жұмсауға болады.

2018 жылы мемлекеттiк сатып алу көлемi 4,4 триллион теңгенi құрады, соның 3,3 триллион теңгесiнемесе 75 пайызы бәсекеден тыс тәсiлмен бiр көзден алу арқылы жұмсалған.

Шенеунiктер мен түрлi делдалдарды пайдаға кенелтiп отырған бұл табыс көзiн жабатын кез келдi.

Атаулы әлеуметтiк көмекке қайта оралайық. Үкiмет оны бөлу тәртiбiн реттеуi керек. Бұл жүйе ашық әрi әдiлеттi болып, адамдарды бейқамдыққа емес, еңбек етуге ынталандыруы тиiс. Көмек, негiзiнен, жұмыс iстейтiндерге берiлуi тиiс.

Сонымен бiрге, аз қамтылған отбасылардың балаларына қамқорлық көрсету керек. Олар үшiн кепiлдендiрiлген әлеуметтiк көмектi енгiзу қажет. Бұл дегенiмiз — мектеп жасына дейiнгi балаларға үнемi қолдау көрсету, барлық оқушыға тегiн ыстық тамақ беру, оларды оқу құралдарымен және мектеп формасымен қамтамасыз ету, медициналық, соның iшiнде стоматологиялық көмек алу және қоғамдық көлiктерде жүру шығындарын өтеу.

Осыған қатысты шешiмдердiң барлығы 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап күшiне енуi тиiс.

Үкiмет «Атамекен» ұлттық кәсiпкерлер палатасымен бiрлесiп бiр ай iшiнде көп балалы аналарды микро- және шағын бизнеске жұмылдыратын, соның iшiнде үй жағдайында кәсiппен айналысатындарды да қамтитын арнайы бағдарлама әзiрлеуi қажет.

Алтыншы. Елiмiздiң зейнетақы жүйесiн дамыту саласына ерекше тоқталғым келедi. Мұнда да қордаланып қалған мәселелер жеткiлiктi.

Қазiргi кезде зейнетақы жинағының жетiспеушiлiгi онша сезiлмейдi. Алайда, 10 жылдан кейiн жағдай өзгеруi мүмкiн. Жұмыс iстеп, зейнетақы қорын толықтырып жатқан азаматтар саны азаяды. Ал, зейнеткерлер саны арта түседi.

Бұл ретте, зейнетақы активiнен түсетiн инвестициялық табыс пен жинақ деңгейi төмен болып қала бермек.

Сондықтан Үкiмет Ұлттық банкпен бiрлесiп, зейнетақы жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру үшiн нақты жұмыс жүргiзуi керек.

Қазiр жұмыс iстеп жүрген адам өзiнiң зейнетақы жинағын тек зейнетке шыққаннан соң ғана пайдалана алады.

Бiрақ олардың бұл қаражатты зейнетке шыққанға дейiн пайдаланғысы келетiнi түсiнiктi жағдай.

Жұмыс iстейтiн азаматтар өздерiнiң зейнетақы жинағының бiр бөлiгiн белгiлi бiр мақсатқа, соның iшiнде баспана сатып алуға немесе бiлiм алу үшiн пайдалану мәселесiн жыл соңына дейiн пысықтауды Үкiметке тапсырамын.

Шығындарды оңтайландыру және активтердi инвестициялық басқару сапасын жақсарту мақсатымен Үкiметке ортақ әлеуметтiк қор құру және бiрыңғай әлеуметтiк төлем енгiзу арқылы әлеуметтiк қамсыздандырудың бюджеттен тыс жүйесiн жұмылдыру мәселесiн пысықтауды тапсырамын.

V. Қуатты өңiрлер — қуатты ел.

Бұл бағытта мынадай мiндеттерге баса мән беру керек.

Бiрiншi. Жергiлiктi билiк органдары жұмысының тиiмдiлiгiн арттыру.

Жергiлiктi билiк тұрғындар үшiн әрдайым ашық болуы тиiс. Бұл аксиома әлi де бүгiнгi күннiң шындығына айналмай отыр.

Пилоттық жоба ретiнде тұрғындар тарапынан жергiлiктi билiк жұмысының тиiмдiлiгiн бағалау жүйесiненгiзу қажет деп санаймын.

Мысалы, егер сауалнама немесе онлайн-дауыс беру нәтижесiнде тұрғындардың 30 пайызынан астамықала немесе ауыл әкiмiнiң жұмысын тиiмсiз деп есептесе, бұл Президент Әкiмшiлiгiнiң арнайы комиссия құрып, туындаған мәселенi зерттеуiне және тиiстi ұсыным енгiзуiне негiз бола алады.

Екiншi. Бюджетаралық қатынастар жүйесiн реформалау.

Бюджетаралық қатынастардың қазiргi жүйесi түрлi деңгейдегi әкiмдiктердi жергiлiктi дамудың негiзгi көздерiн, яғни шағын және орта бизнестi өркендетуге ынталандыра алмай отырғаны анық. Өңiрлер қосымша табыс көзiн iздестiруге құлықсыз.

Келесi жылдан бастап шағын және орта бизнестен түсетiн қосымша салық түсiмдерi өңiрлердiң құзыретiне берiлетiн болады.

Бiрақ бұл да жеткiлiксiз. Бюджет үдерiсiнiң барлық деңгейде ұйымдастырылуын қайта қарастыруқажеттiгi туындап отыр. Жергiлiктi бюджеттi қалыптастыруға халықтың белсене атсалысуы бұл iсте үлкен рөл атқаруы тиiс.

Аудандық, қалалық және ауылдық деңгейдегi билiк жергiлiктi маңызы бар мiндеттердi шешу барысында экономикалық тұрғыдан мейлiнше дербес болуы тиiс. Олардың құқықтары, мiндеттерi мен жауапкершiлiгi заңнамалық актiлерде нақты белгiленуi керек.

Үшiншi. Басқарылатын урбанизация және бiрыңғай тұрғын үй саясаты.

Бұған дейiн қабылданған «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесi туралы» және «Алматы қаласының ерекше мәртебесi туралы» заңдар өзiнiң тиiмдiлiгiн көрсеттi. Бiрақ, бүгiнде бұл заңдарды жетiлдiру қажет.

Ең iрi үш қала әкiмдiктерiнiң құзыретiн, соның iшiнде қала құрылысы саясаты, көлiк инфрақұрылымы, қала сәулетiн қалыптастыру саласындағы құзыреттерiн кеңейту керек.

Республикалық маңызы бар қалалардағы халық санының көптiгi қазiргi кезде мақтанарлық жағдай емес, керiсiнше тұрғындардың әлеуметтiк-экономикалық қажеттiлiктерiн толық қамтамасыз ету тұрғысынан алаңдаушылыққа негiз болып отыр.

Iрi қалалардың тұрғындары көбейiп келе жатқаны байқалады. Сонымен қатар, жаңа тұрғындарға қолайлы жағдай жасалған Павлодар және Петропавл сынды қалаларда адамдар мен еңбек ресурстарының тапшылығы бар.

Үкiмет көшi-қон үдерiсiн басқару үшiн пәрмендi шаралар қабылдауы тиiс.

Мен сайлау алдындағы бағдарламамда бiрыңғай тұрғын үй саясатын әзiрлеу қажеттiгiн айтқан болатынмын.

Негiзгi қағидат — тұрғындар, әсiресе, әлеуметтiк тұрғыдан әлсiз топтар үшiн баспананың қолжетiмдiлiгiн арттыру.

Үкiмет жүйесiз бағдарламалар қабылдау тәжiрибесiн тоқтатып, тұрғын үй саясатын жетiлдiрудiң бiрыңғай моделiн әзiрлеуi қажет.

Мәселен, бастапқыда әлеуметтiк мүддеге орайластырылған «7-20-25» бағдарламасы аясында қарыз алушының отбасылық табысы орташа есеппен айына 320 мың теңгенi құрауы тиiс. Табысы аз адамдар бұған қатыса алмай отыр.

Сондықтан биыл Елбасының бастамасы бойынша 2 пайыздық жеңiлдетiлген мөлшерлемемен, пайыздық алғашқы жарнасы 10 пайыз болатын жаңа «Бақытты Отбасы» бағдарламасы iске қосылды. Бұл — өте тиiмдi жеңiлдiк.

Жыл соңына дейiн бұл бағдарлама бойынша кем дегенде 6 мың отбасы баспанамен қамтамасыз етiледi. Бiрiншi кезекте, көпбалалы және мүгедек балалар тәрбиелеп отырған отбасылар қамтылатын болады. 2020 жылдан бастап жыл сайын осындай 10 мың отбасы баспанамен қамтылады.

Үкiмет бағдарламаға қатысуға арналған айқын критерийлер белгiлеп, оны қатаң әкiмшiлендiрудi қамтамасыз етуi керек. Шын мәнiнде көмекке мұқтаж жандарға ғана қолдау көрсетiлуi тиiс.

Менiң Үкiметке тапсырмам — кезекте тұрған аз қамтылған көп балалы отбасыларға баспана беру мәселесiн үш жыл iшiнде шешу керек. Бүгiнде олардың саны 30 мыңға жуық.

Баспана сатып алуға жағдайы жоқ азаматтарға әлеуметтiк жалға алу тәртiбiмен қоныстану үшiн мүмкiндiк беру қажет.

Мемлекет 2022 жылға қарай осы мақсаттарға сәйкес 240 миллиард теңгеден астам қаражат бөледi.

Жеке бизнестi осы жұмыстарға тарту үшiн жаңа шаралар қабылдап, мемлекет-жекеменшiк әрiптестiк тетiктерiн жұмылдырған жөн.

Азаматтар әкiмдiк беретiн әлеуметтiк пәтерлерге кезекке тұру және оның жылжу үдерiсiнiң ашық болмай отырғанына наразы.

Үкiмет жыл соңына дейiн жалдамалы пәтерлерге, сондай-ақ «Бақытты отбасы» бағдарламасы бойынша жеңiлдетiлген баспана заемын алуға кезекте тұрғандарды есепке алудың ұлттық бiрыңғай жүйесiнқұруы керек.

Коммуналдық желiлердiң тозуы 65 пайыздан 57 пайызға төмендегенiне қарамастан, бұл көрсеткiш жоғары болып отыр.

Бұдан бөлек, көп пәтерлi 78 мың үйдiң 18 мыңнан астамы жөндеудi қажет етедi.

Өңiрлерге тұрғын үй қорын жаңғырту және жөндеу үшiн екi жыл iшiнде бюджеттiк несие түрiнде 30 миллиард теңгеден астам қаражат бөлу керек.

Үкiметке осы тетiктi енгiзу мүмкiндiгiн қарастырып, қаражаттың тиiмдi игерiлуiн қатаң бақылауға алуды тапсырамын.

2022 жылға қарай өңiрлердi дамыту бюджетi 800 миллиард теңгеден асып кетедi.

Әкiмдерге жергiлiктi мәслихаттармен бiрiгiп, осы қаражаттың жартысын тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту iсiн бiрлесе қаржыландыруға және өңiр тұрғындарының өзектi әлеуметтiк мәселелерiн шешуге бағыттауды қамтамасыз етудi тапсырамын.

Төртiншi. Инфрақұрылымды дамыту.

Елiмiздiң әр аймағының тұрғындарының таза ауыз суға, табиғи газға, көлiк инфрақұрылымына қол жеткiзу деңгейi бiркелкi емес екенi белгiлi.

Осы теңсiздiктi жою үшiн жұмысты жандандыру қажет.

Елбасының тапсырмасы бойынша «Сарыарқа» газ құбырының магистралды желiсiнiң бiрiншi кезектегi құрылысы аяқталып келедi.

Келесi жылы Нұр-Сұлтан қаласында және Қарағанды, содан соң Ақмола мен Солтүстiк Қазақстан облыстарында тарату желiлерiн салу жұмыстары басталады.

Мемлекет осы мақсатқа сәйкес 56 миллиард теңге бөлiп отыр. Нәтижесiнде 2,7 миллионнан астам адам табиғи газбен қамтамасыз етiлетiн болады.

Алдағы үш жыл iшiнде тұрғындарды таза ауыз сумен және су жеткiзумен қамтамасыз етуге шамамен 250 миллиард теңге бөлiнедi.

Атқарушы билiк органдары «Нұрлы жол» бағдарламасын толық және сапалы iске асыруға баса мән беруi керек.

Бұл — стратегиялық жоба. Соның арқасында бүкiл көлiк инфрақұрылымы жаңғыртылады.

Осы мақсатқа орай, мемлекет 2022 жылға дейiн 1,2 триллион теңгеден астам инвестиция салады.

Үкiмет бұған дейiн де көп қаражат бөлген болатын, бiрақ оның көбi құмға сiңген судай жоқ болып кеттi. Ашығын айтсақ, шенеунiктердiң қалтасына кеттi, ал таза су, жол және басқа да инфрақұрылымның жағдайы әлi де сол күйiнде.

Бұл жолы Үкiмет пен Парламент Есеп комитетiмен бiрлесiп, бюджет қаражатын толығымен тиiмдi пайдалануды қамтамасыз етуi тиiс.

Үкiмет экологияны жақсарту, жаңартылатын энергия көздерiн пайдалануды кеңейту, қоршаған ортаны сақтау iсiн дәрiптеу жұмыстарын жандандыруы керек. Осы орайда «Бiрге — Таза Қазақстан» науқаны — қолдауға тұрарлық жоба. Бұл жұмысты жалғастыру керек.

Парламент Экологиялық кодекстiң жаңа редакциясын талқылап, қабылдауы қажет.

Жалпы, Үкiмет алдағы кезеңде жұмыстың тиiмдiлiгiн арттыруы тиiс. Халық нақты нәтиже күтiп отыр.

Құрметтi отандастар!

Бiз елiмiздi реформалаудың жаңа кезеңiне қадам бастық. Осы маңызды мiндеттердi сапалы орындауымыз керек.

Елiмiздiң әрбiр тұрғыны оң өзгерiстi сезiнуi тиiс. 

Мен мемлекеттiк органдардан жұмысты жедел атқарып, нақты нәтижеге қол жеткiзудi талап етемiн.

Реформаны тек реформа үшiн жүргiзуге жол берiлмейдi.

Әрбiр министрде және әкiмде нәтижелi жұмыстың негiзгi көрсеткiштерiнiң тiзiмi болуы тиiс.

Сол арқылы олардың нақты мақсатқа қол жеткiзу деңгейi анықталады. 

Үкiмет мүшелерiне, мемлекеттiк органдар мен өңiрлердiң, мемлекеттiк компаниялардың және мекемелердiң басшыларына тиiстi реформаның жүзеге асырылуы үшiн дербес жауапкершiлiк жүктеледi.

Осыған байланысты, жақында тиiстi Жарлыққа қол қойдым. Бұл Жарлықтың аясында елдегi ахуал, соның iшiнде аймақтардағы халықтың жағдайы сауалнама негiзiнде нақты бағаланатын болады.

Үкiметтiң әлеуметтiк және экономикалық саясатқа жауапты құрылымдары қоғамның қажеттiлiктерiне сәйкес алдын-ала нақты жұмыс жүргiзуi қажет. Бұл үшiн бақылау, талдау және болжау жүйесiн неғұрлым күшейту керек.

Сондықтан депутаттарымыздың өтiнiшiне орай Парламент жанынан Заңнаманы зерделеу және сараптау институтын құру жөнiнде тапсырма беремiн.

Аталған құрылым заңдарымыздың сапасын арттыруға ықпал етуi тиiс.

Қадiрлi қазақстандықтар!

Халқымызды толғандыратын барлық мәселелер бiзге белгiлi.

Осыған орай, ахуалды жақсарту үшiн iс-қимыл жоспары әзiрленiп жатыр. 

Бiзге зор жауапкершiлiк жүктелiп отыр.

Мен ел тағдырына жаны ашитын әрбiр азаматқа зор сенiм артамын.

Қазақстан — ортақ шаңырағымыз!

Мен бәрiңiздi мерейлi мекенiмiздi өркендетуге үлес қосуға шақырамын!

Сындарлы қоғамдық диалог — татулық пен тұрақтылық негiзi.

Ұлы Абай өзiнiң алтыншы қара сөзiнде «Бiрлiк — ақылға бiрлiк» дегенiн бiлесiздер.

Елбасымыздың «Ел бiрлiгi — ең асыл қасиет» деген қанатты сөзi — бiздiң айнымас қағидамыз.

Береке мен бiрлiк, ақыл мен парасат халқымызды үнемi алға бастап келедi.

Бағытымыз — айқын, жолымыз — ашық.

Бәрiмiз бiрге болсақ, елiмiз бұдан да зор жетiстiкке жетедi деп сенемiн!

Баршаңызға амандық, табыс тiлеймiн!

Президенттiң Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауы, бiз, Жамбыл ауданының тұрғындары, үнемi қуаныш пен үмiтпен күтемiз, әр кезде Нұрсұлтан Әбiшұлы жаңа көкжиектер ашып, жаңа үмiт бередi. Хабарламаның әр жолы Қазақстан халқының барлық мәселелерiне шексiз назар аударумен, түсiнуiмен және қайырылымдық толтырылады. «Халықтың әл-ауқатының өсуi — қазақстандықтардың басты басымдығы», — деп атап өттi Елбасы, ол тұрақтылық табысы мен өмiр сапасына байланысты. Бүгiнгi күнi медицина алға қадам жасағанына қарамастан, оның кемшiлiктерi бар. Бiздiң ауруханамызда сапалы медициналық қызмет көрсету үшiн жеткiлiктi медициналық жабдықтар бар. Биылғы жылы мобильдi флюрограф сатып алынды.

Аталған тапсырмаларды орындау мақсатында, денсаулық сақтау саласының сандық жүйеге көшу, ақпараттандыру жүйесiне өтудiң пилоттық жобасы мәселесi бойынша Жамбыл аудандық орталық ауруханасы өз жұмыстарын амбулаторлық карталарды электронды пiшiнге ауыстырудан бастады. Электрондық амбулаторлық карталар жергiлiктi желiде орналасқан және оған басқа медициналық мекеме дәрiгерлерi де еркiн кiрiп, қол жеткiзе алады. Бұл қадам қағазбастылық мәселесiн азайтады.

Ел Президентiнiң қойған барлық тапсырмалары шешiлетiнiне сенiмдiмiн, өйткенi бiзде бұл үшiн ұмтылыс бар.

Сауле Хаирова
Жамбыл аудандық орталық
ауруханасының емхана меңгерушiсi

Мақсат айқын, жолымыз дұрыс

Үстiмiздегi жылдың қазан айының 5-ншi жұлдызындағы тiкелей эфирден берiлген Елбасының «Қазақстанның әл-ауқатының өсуi: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» тақырыбындағы Жолдауын үлкен қызығушылықпен тыңдадым.

Елбасы ел экономикасындағы әрбiр салаға жеке-жеке тоқталып, жетiстiгi мен кемшiлiктердi атап өттi. Әсiресе «Бөрте-Милка» ЖШС, «Атамекен-Агро», «Байсерке-Агро», Солтүстiк Қазақстан облысындағы «Зенченко» шаруашылығындағы жеткен жетiстiктердi, яғни сүт өндiрiсiнiң екi есе, астық өндiрудегi бес жылда 2,7 есе, яғни гектарынан 32 ц. Өнiм алу, тамшылап суару әдiсi арқылы жүгерi өнiмiнiң 3-4 есе өсуi, «Зенченко» шаруашылығындағы жемiс-жидектердiң, астықтың барлық түрiнiң өсiрiлiп, одан мол өнiм алу мүмкiндiгiне тоқтала келе, сол жетiстiктердi басқалардың да үйренiп, өз тәжiрибесiне алу қажеттiгiн баса көрсеттi. Жалпы қазақстандықтарды жаңа стандарттар мен жаңа технологияларға , ғылым салалары бойынша жаңалықтарға үйрету қажеттiгiн айтты. Банк секторы, кредит, шағын және орта бизнес туралы мәселелерге көңiл бөлдi.

Маған осы жолдауда өте ұнағаны, 2019-2021 жылдарда елiмiзде мектептер салуға елу млрд. теңге бөлiнетiнi. Бұл елiмiздегi бiрден-бiр шешiмiн табуды қажет етiп отырған мәселе екендiгi даусыз. Сонымен қатар Елбасының ЖОО бiтiрген студенттер яғни жас мамандарды жұмыспен қамтамасыз ету, осы орайда студентке сапалы бiлiм бермейтiн оқу орындарын қарастыру туралы айтқан пiкiрi де көңiлге қонымды. Ұстаздар туралы, олардың басы артық жұмыстармен айналыспай, өз жұмысы — оқушыға бiлiм берумен айналысу қажеттiгi туралы айтылған пiкiрiн де қолдаймын. Осы бiлiм саласына қатысты бөлiнген қаржыны да дұрыс жұмсау туралы сөз болды. Қаржыны жабылайын деп жатқан ауылдарға емес, урбанизация жүргiзiлiп жатқан жерлерге, жасы үлкендермен, бiлiмi мен көрегендiгi барлармен өзара ақылдаса отырып жұмсау қажеттiгi айтылды. Ауыл, аудан аралық, қала аралық жол мәселесi туралы айтылған ойлар да көңiлге тұшымды. Экология, елдi ауыз сумен қамтамасыз ету, қуатты техника мәселесiне тоқталған Н.Ә. Назарбаев елiмiздегi туризм мәселесiне де көңiл бөлiп өттi. СҚО-дағы Шалқар, Айыртау өңiрлерiндегi туризмдi дамыту мәселесiне де қуандым. Облысымыздың одан әрi көркеюiн әрине, бiз де қалаймыз.

Елбасы 2019 жылды «Жастар жылы» деп жариялады.

Ендеше болашақтан күтетiн үмiт зор, мақсатымыз айқын, жолымыз дұрыс деп бiлемiн!

Благовещенка селосы
Рамазанова Гүлшат Мүсiлiмқызы

Ел Президентiнiң Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауы Республиканың кез-келген азаматы үшiн маңызды оқиға болып табылады. Әр адам өздерi үшiн басты бағытты табады. Бұл жолдау — өткен жылдарда баяндалған мiндеттердiң орындалуы. Бұл нақты практикалық мәселелердiң бағдарламасы, әрине, барлық қазақстандықтарға қатысты.

Нұрсұлтан Назарбаев жаһандық және отандық проблемаларға жауап табу, қазақстандықтардың әл-ауқатының сапалы өсуiне бағытталған нақты мiндеттер қойды.

Жоғары оқу орындарын кеңейту, өз кезегiнде, жастарға қолжетiмдi бiлiм берудi, кейiннен әлеуметтiк бейiмделудi, бiлiм беру сапасын арттыруды, оқу процесiне заманауи технологиялар мен әдiстердi енгiзудi бiлдiредi.

Президент 2019 жылды жастар жылын жариялағанына қуаныштымын!

Мен Президент Н. Назарбаевтың Қазақстан халқының болашақ дамуында маңызды рөл атқаратынына сенiмдiмiн және менiң ойымша, осы Жолдауды басшылыққа алатын ел, 2050 — Стратегиясын iске асыруда үлкен жетiстiкке жетедi деп сенемiн.

Мұрат Мырзажан — «Жамбыл ауданының
белсендi жастар» Корпоративтiк
қорының мүшесi

Қазан айының 5-ншi жұлдызындағы тiкелей эфирден берiлген Елбасының «Қазақстанның әл-ауқатының өсуi: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» тақырыбындағы Жолдауына пiкiр

Елбасы алғашқы жолдауын өткен жылдың атқарылған жұмыстарынан бастады және ол жұмыстар Қазақстан елiнiң әл — ауқатын көтеру үшiн жасалғаны туралы айтты.

Елбасы үкiметке 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап жалақыны 1,5 пайызға көтеруiн атап өттi. Тағыда алда атқарылатын бiршама жұмыстар тапсырды.

  1. 2010 жылы «Жол картасы2020» бағдарламасын 2025 жылға созуын тапсырды және орта және кiшi бизнестi дамыту керектiгiн атап айтты. Халық мүддесi үшiн атқарылатын жұмыстар болу керектiгiн баса айтты.
  2. Iшкi туризмдi дамыту керектiгi туралы сөз қозғалды. Мәдени әлеуеттi пайдалана отырып үкiмет жаңа бағдарлама дайындауын тапсырды. «Баламалы энергетика, биомедицина, блок, жасанды интеллект сияқты бағыттарды дамытуды қамтамасыз ету керектiгi айтылды. Егер бұл бағыттар жасалмаса Казакстан дамуы ешқашан өспейтiнiн басып айтты.
  3. Бiлiм саласына да қуанышты жаңалық айтты яғни, келер жылдан бастап «Ұстаз мәртебесi» туралы заң қабылдауын, ұстаздарға сырттан келетiн жұмыстарды азайтуын және 3 айлық оқу проблемасын шешу туралы нақты айтты. Жоғарғы оқу орындардың да балашақта маман дайындағанда Қазақстанға пайдасы тиетiн мамандықтар санын арттыруға баса назар аударуын тапсырды. Үш ауысымды мектептер санын азайтып мектептер салыну үшiн 2019-2021 ж. 50 мың миллиард қаржы бөлiнетiнiң айтты.
  4. Медицина саласындағыларға алдағы жылы 20 пайызға жалақыларын көтеруiн тапсырды. Медицина қызметтiн жандандырып сапасын арттыру керектiгi айтылды.
  5. «Нұрлы жол», «7-20-25» бағдарламасы бойынша педагогтарға, полиция қызметкерлерiне тағы басқа қызметкерлерге алғашқы субсидиялық қаражат бөлуге болатыны туралы айтты.
  6. Елбасы құқыққорғау органдаырының жұмыстарына көңiлi толмайтындығын, келер жылы барлық қызметкерлердi аттестациядан өткiзiп, iрiктеуiн басып айтты.
  7. Елбасы басқа министiрлiкте отырғандардың жұмыстарына қанағаттанбайтынын және алдағы уақытта жұмыстарына салғырттықпен қарамай жауапкершiлiктерiн арттыруын басып айтты.

Елбасыны бүгiнгi жолдауда тапсырылған жұмыстары алдағы жылы өз орнын тапса бiздiң халқымыздың әл — ауқатты жақсарып дамыған 30 елдiң қатарына қосылатынына кәмiл сенемiн. Ол үшiн әр адам өзiнен бастауы керек деп ойлаймын және Елбасы өз сөзiн 2019 жылын «Жастар жылы» деп айтып кеттi, себебi елiмiздiң болашағы жастардың қолында.

Благовещенка жалпы орта
бiлiм беру мектебiнiң тәрбие iсiнiң меңгерушiсi
Калабаева А.Е.

Елбасының жолдауын мектепке әрiптестер және үлкен сынып оқушыларымен тыңдадық. Жолдау тартымды, тыңдауға қызықты болды. Бұрыңғы Жолдауларда мемлекеттiк кешендi бағдарламалар басым болса, осы жолы қарапайым халықтың жағдайын жақсартуға бағытталғанын аңғардым.

Бiрiншiден төменгi жалақымен жұмыс iстеп жүрген әрiптестерiм үшiн қуаныштымын, жалақыларының аздығы қиыншылық туғызатын, айтылған шешiм өте орынды.

Жолдаудың форматы да өзгеше болды, жауапты мамандардың пiкiрлерiмен де санаса отыра бағыттар айқындалып, әр салада өзектi мәселелерге нақты шешiм, ұсыныстар айтылды.

Жолдау барысында Елбасы әр салада қазақ елi әлемдегi озық мемлекеттермен терезесi тең болуға бағытталған жұмыстардың орынды екенiн, көш соңында қалмас үшiн жұмысты одан әрi жандандыру қажеттiлiгiн түсiндiре бiлдi.

Ұстаз мәртебесiн арттыру, бiлiм ошақтарын озық бағдарлама бойынша дәрiс беруге көшуге, әлемдiк озық тәжiрибе бойынша жұмыс iстеуге шақырған орынды деп бiлем.

Солтүстiк өңiрдiң сүйсiнетн табиғаты бар деген сөздi Елбасынан естiгенде, туған жерге деген қуаныш, мақтаныш сезiмi ұлғая түседi екен.

Ауыл мәселесi, таза тағам, ұрпақ тәрбиесi мен бiлiмдiгi, туған жер, жастар мәселесi, адам қауiпсiздiгi, бюджеттiк қаржыны үнемдеу және тағы сол сияқты үлкен мәселелердi ел алдына салып айтуы көңiлде жақсы сөздердi ұялатады екен.

Елбасының Жолдауына қуаныштымын, қолдаймын. Айтылған сө сол жерде қалмай орындалса, орындасақ қазақ елiне жан кiрiп, жаңа серпiлiс болар едi. Елбасының жоспары орындалып, Қазақстан беделдi орын алсын.

Абдрешов Гайдар Базарұлы
Айтуар ауылы

ҚР президентi Н. Назарбаев Қазақстан халқына арнаған «Төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкiндiктерi» кезектi жолдауын жасады

Жолдауда «Бұл Жолдау жаңа әлемге, яғни Төртiншi өнеркәсiптiк революция әлемiне бейiмделу мен жетiстiкке жету жолын табу үшiн не iстеу қажеттiгiн айқындайды» деп, аса маңызды 10 мiндеттi айқындап көрсеттi.

Бiрiншi. Индустрияландыру жаңа технологияларды енгiзудiң көшбасшысына айналуы тиiс.

Екiншi. Ресурстық әлеуеттi одан әрi дамыту.

Үшiншi. «Ақылды технологиялар» — агроөнеркәсiп кешенiн қарқынды дамыту мүмкiндiгi.

Төртiншi. Көлiк-логистика инфрақұрылымының тиiмдiлiгiн арттыру.

Бесiншi. Құрылысқа және коммуналдық секторға заманауи технологияларды енгiзу.

Алтыншы. Қаржы секторын «қайта жаңғырту».

Жетiншi. Адами капитал — жаңғыру негiзi. Бұл бөлiмге толығырақ тоқталып өтсем. Бiлiм берудiң жаңа сапасы туралы айтылып өттi. Онда 2019 жылдың 1 қыркүйегiне қарай мектепке дейiнгi бiлiм беру iсiнде балалардың ерте дамуы үшiн өз бетiнше оқу машығы мен әлеуметтiк дағдысын дамытатын бағдарламалардың бiрыңғай стандарттарын енгiзу қажеттiгi. Орта бiлiм беру саласында жаңартылған мазмұнға көшу басталды, ол 2021 жылы аяқталатынын айтты. Және де Бiлiм берудiң барлық деңгейiнде математика және жаратылыстану ғылымдарын оқыту сапасын күшейту керектiгi айқын айтылды.

Латын әлiпбиiне көшу бұл мәселесi жөнiнде де айтылып өтiлдi. Сонымен қатар орыс тiлiн бiлу маңызды болып қала беретiнi де белгiлi.

Өзiнiң тарихын, тiлiн, мәдениетiн бiлетiн, сондай-ақ заманына лайық, шет тiлдерiн меңгерген, озық әрi жаһандық көзқарасы бар қазақстандық бiздiң қоғамымыздың идеалына айналуы «Рухани жаңғырудың» мән-маңызы болатыны айтылды.

Сегiзiншi. Тиiмдi мемлекеттiк басқару.

Тоғызыншы. Жемқорлықпен күрес және заңның үстемдiгi.

Оныншы. «Ақылды қалалар» «ақылды ұлт» үшiн.

Мен Елбасының биылғы кезектi Жолдауын да қолай отырып, бұған дейiн жасалған 5 жалпыхалықтық реформасы мен дамыған елдердiң қатарына жету бағытындағы «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге асырудың айқын тетiктерi екенiн астарсыз-ақ тағы да түсiнуге болатынын аңғардым.

Тарих пәнiнiң мұғалiмi
С.Н. Адраков Жамбыл мектебi

2018 жылғы 10 қаңтар

Қазақстан Республикасының Президентi Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. Төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкiндiктерi

Құрметтi қазақстандықтар! 

Бүгiнде әлем Төртiншi өнеркәсiптiк революция дәуiрiне, технологиялық, экономикалық және әлеуметтiк салалардағы терең және қарқынды өзгерiстер кезеңiне қадам басып келедi.

Жаңа технологиялық қалып бiздiң қалай жұмыс iстейтiнiмiздi, азаматтық құқықтарымызды қалай iске асыратынымызды, балаларымызды қалай тәрбиелейтiнiмiздi түбегейлi өзгертуде.

Бiз жаһандық өзгерiстер мен сын-қатерлерге дайын болу қажеттiгiн ескерiп, «Қазақстан-2050» даму стратегиясын қабылдадық.

Алдымызға озық дамыған отыз елдiң қатарына кiру мақсатын қойдық.

100 нақты қадам — Ұлт жоспары жүзеге асырылуда. Оның 60 қадамы қазiрдiң өзiнде орындалып қойды. Қалғандары, негiзiнен, ұзақ мерзiмге арналған және жоспарлы түрде iске асырылуда.  

Өткен жылы Қазақстанның Үшiншi жаңғыруы бастау алды.

Индустрияландыру бағдарламасы табысты iске асуда.

«Цифрлық Қазақстан» кешендi бағдарламасы қабылданды.

Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейiнгi дамуының кешендi стратегиялық жоспары жасалды.

Бiздiң ұзақ мерзiмдi мақсаттарымыз өзгерiссiз қала бередi.

Қажеттi бағдарламалардың барлығы бар.

Бұл Жолдау жаңа әлемге, яғни Төртiншi өнеркәсiптiк революция әлемiне бейiмделу мен жетiстiкке жету жолын табу үшiн не iстеу қажеттiгiн айқындайды.

Құрметтi отандастар!

Бiз әлем елдерiнiң сенiмi мен құрметiне бөленiп, брендке айналған тәуелсiз Қазақстанды құрдық.

2017 жылы бiздiң ел БҰҰ Қауiпсiздiк Кеңесiнiң тұрақты емес мүшесi болды.

2018 жылдың қаңтар айында оған төрағалық етудемiз.

Бiз дүниежүзiлiк ЭКСПО мамандандырылған көрмесiн өткiзу үшiн әлемдiк қоғамдастық таңдап алған ТМД және Шығыс Еуропа елдерi арасындағы бiрiншi мемлекет болдық.

Қазақстанда табысты жұмыс iстеп келе жатқан нарықтық экономика моделi қалыптасты.

2017 жылы елiмiз әлемдiк дағдарыстың қолайсыз салдарын еңсерiп, сенiмдi өсу жолына қайта түстi.

Жыл қорытындысы бойынша iшкi жалпы өнiмнiң өсуi 4 процент болып, ал өнеркәсiптiк өнiмнiң өсуi 7 проценттен асты.

Бұл орайда, өнеркәсiптiң жалпы көлемiнде өңдеушi сектордың үлесi 40 проценттен асып түстi.

Қазақстанның қолайлы дамуы орта таптың қалыптасуына мүмкiндiк бердi.

Кедейшiлiк 13 есе қысқарып, жұмыссыздық деңгейi 4,9 процентке дейiн төмендедi.

Елiмiздiң әлеуметтiк-экономикалық табыстарының негiзi — бiздiң басты құндылықтарымыз ретiнде қала беретiн азаматтық бейбiтшiлiк, ұлтаралық және конфессияаралық келiсiм.

Дегенмен, Қазақстанның жетiстiктерi сенiмдi тiрек саналады, бiрақ ол ертеңгi табыстарымыздың кепiлi емес екенiн жақсы сезiнуiмiз керек.

«Көл-көсiр мұнайдың» дәуiрi аяқталып келедi. Елiмiзге дамудың жаңа сапасы қажет.

Жаһандық трендтер көрсетiп отырғандай, ол, бiрiншi кезекте, Төртiншi өнеркәсiптiк революция элементтерiн кеңiнен енгiзуге негiзделуi тиiс.

Мұның өзiндiк сын-қатерлерi де, мүмкiндiктерi де бар.

Жаңа әлем көшбасшыларының қатарына қосылу үшiн Қазақстанда қажеттi нәрсенiң бәрi бар екенiне сенiмдiмiн.

Бұл үшiн мынадай мiндеттердi шешуге жұмылуымыз керек.

БIРIНШI. Индустрияландыру жаңа технологияларды енгiзудiң көшбасшысына айналуы тиiс.

Оның нәтижелерi мұнай бағасы күрт төмендеген 2014-2015 жылдардағы дағдарыста негiзгi тұрақтандырушы факторлардың бiрi болды.

Сол себептi жоғары еңбек өнiмдiлiгi бар қайта өңдеу секторына деген бағдарымыз өзгерген жоқ.

Сонымен қатар индустрияландыру 4.0 жаңа технологиялық қалыптың барлық мүмкiндiктерiн пайдалана отырып, мейлiнше инновациялық сипатқа ие болуға тиiс.

Кәсiпорындарымызды жаңғыртуға және цифрландыруға бағытталған, өнiмнiң экспортқа шығуын көздейтiн жаңа құралдарды әзiрлеп, сыннан өткiзу қажет.

Бұлар, бiрiншi кезекте, технологиялардың трансфертiн ынталандыруға тиiс.

Елiмiздiң бiрнеше өнеркәсiптiк кәсiпорнын цифрландыру жөнiндегi пилоттық жобаны iске асырып, бұл тәжiрибенi кеңiнен тарату керек.

Цифрлық және басқа да инновациялық шешiмдердi әзiрлеушiлердiң өз экожүйесiн дамытуы аса маңызды мәселеге айналып келедi.

Ол бiздiң Назарбаев Университетi, «Астана» халықаралық қаржы орталығы, IT-стартаптардың халықаралық технопаркi сияқты инновациялық орталықтардың төңiрегiнде қалыптасуға тиiс.

«Алатау» инновациялық технологиялар паркiнiң қызметiн ұйымдастыруды түбегейлi қайта қарау қажет.

Нақты сектордың жаңа технологияларға деген сұранысты ынталандыруы және венчурлық қаржыландырудың жеке нарығының қызметi инновациялық экожүйе жетiстiктерiнiң негiзгi факторлары болып саналады.

Бұл үшiн тиiстi заңнама қажет.

Бұдан бөлек, IT және инжинирингтiк қызмет көрсетудi дамыту ерекше маңызға ие болып отыр.

Экономиканы цифрландыру табыс әкелгенiмен, жұмыс күшiнiң көптеп босап қалу қаупiн де тудырады.

Босайтын жұмыс күшiн еңбекпен қамту үшiн келiсiлген саясатты алдын ала тиянақтау керек.

Бiлiм беру жүйесiн, коммуникация мен стандарттау салаларын жаңа индустрияландыру талаптарына бейiмдеу қажет болады.

2018 жылы «цифрлық дәуiр» өнеркәсiбiн қалыптастыруға арналған индустрияландырудың үшiншi бесжылдығын әзiрлеуге кiрiсу керек.

ЕКIНШI. Ресурстық әлеуеттi одан әрi дамыту.

ХХI ғасырда әлемнiң табиғи ресурстарға деген мұқтаждығы жалғасуда. Олар болашақта жаһандық экономиканы және елiмiздiң экономикасын дамыту барысында ерекше маңызға ие болады.

Бiрақ шикiзат индустрияларын ұйымдастыру iсiн, табиғи ресурстарды басқаруға қатысты ұстанымдарды сыни тұрғыдан қайта пысықтау керек.

Кешендi ақпараттық-технологиялық платформаларды белсендi түрде енгiзу қажет.

Кәсiпорындардың энергия тиiмдiлiгi мен энергия үнемдеуге, сондай-ақ энергия өндiрушiлердiң өз жұмыстарының экологиялық тазалығы мен тиiмдiлiгiне қойылатын талаптарды арттыру керек.

Астанада өткен ЭКСПО-2017 көрмесi баламалы, «таза» энергия саласындағы дамудың қаншалықты қарқынды екенiн көрсеттi.

Бүгiнде әлем бойынша өндiрiлетiн электр энергиясының төрттен бiрi жаңартылатын энергия көздерiне тиесiлi.

Болжам бойынша, 2050 жылға қарай бұл көрсеткiш 80 процентке жетедi.

Бiз 2030 жылға қарай Қазақстандағы баламалы энергия үлесiн 30 процентке жеткiзу мiндетiн қойдық.  

Қазiр бiзде жалпы қуаттылығы 336 МВт болатын жаңартылатын энергия көздерiнiң 55 нысаны жұмыс iстейдi. Соларда 2017 жылы 1,1 миллиард киловатт-сағат «жасыл» энергия өндiрiлдi.

«Жасыл» технологияларға инвестиция салу үшiн бизнестi ынталандыру маңызды.

Өңiрлердiң әкiмдерi шағын және орта бизнес субъектiлерiн кеңiнен тартып, тұрмыстық қатты қалдықтарды заман талабына сай утилизациялау және қайта өңдеу үшiн шаралар қабылдау керек.

Осы және басқа да шаралар заңнамаға, соның iшiнде Экологиялық кодекске өзгерiстер енгiзудi талап етедi.

ҮШIНШI. «Ақылды технологиялар» — агроөнеркәсiп кешенiн қарқынды дамыту мүмкiндiгi.

Аграрлық саясат еңбек өнiмдiлiгiн түбегейлi арттыруға және өңделген өнiмнiң экспортын ұлғайтуға бағытталуы керек.

Бiз егiн егiп, дәндi дақылдарды өсiрудi үйрендiк.

Оны мақтан тұтамыз. Алайда, қазiр ол жеткiлiксiз.

Шикiзатты қайта өңдеудi қамтамасыз етiп, әлемдiк нарықтарға жоғары сапалы дайын өнiммен шығуымыз қажет.

Бұл мәселенi шешуге барлық аграрлық кешеннiң түбегейлi бет бұруы маңызды.

Аграрлық ғылымды дамыту мәселесi басты назарда болуға тиiс.

Ол ең алдымен жаңа технологияларды трансферттеумен және оларды отандық жағдайға бейiмдеумен айналысуы қажет.  

Осыған орай аграрлық университеттердiң рөлiн қайта қарау керек.

Олар диплом берiп қана қоймай, ауыл шаруашылығы кешенiнде нақты жұмыс iстейтiн немесе ғылыммен айналысатын мамандарды дайындауға тиiс.

Бұл жоғары оқу орындарынан оқу бағдарламаларын жаңартып, агроөнеркәсiп кешенiндегi озық бiлiм мен үздiк тәжiрибенi тарататын орталықтарға айналу талап етiледi.

Мысалы, егiн егу мен астық жинаудың оңтайлы уақытын болжамдаудың, «ақылды суарудың», минералды тыңайтқыш себудiң, зиянкестермен және арамшөппен күресудiң интеллектуалды жүйелерi арқылы өнiмдiлiктi бiрнеше есе арттыруға болады.

Жүргiзушiсi жоқ техника адами факторды азайтып, егiншiлiктiң өзiндiк құнын айтарлықтай төмендетуге мүмкiндiк бередi.

Жаңа технологиялар мен бизнес-модельдердi енгiзу, агроөнеркәсiп кешенiнiң ғылымға негiзделуiн арттыру шаруашылықтарды кооперациялау қажеттiгiн күшейтедi.

Ауыл шаруашылығы субъектiлерiнiң кооператив түрiнде жұмыс iстеуiне жан-жақты қолдау көрсету керек.

Мемлекет бизнеспен бiрлесiп, отандық өнiмдi халықаралық нарыққа шығарудың стратегиялық жолын тауып, iлгерiлетуге тиiс.

Ауыл шаруашылығын қарқынды дамыту өнiмнiң сапасы мен экологиялық тазалығын сақтай отырып жүргiзiлуi қажет.

Бұл бүкiл әлемге танылатын «Қазақстанда жасалған» табиғи азық-түлiк брендiн қалыптастырып, iлгерiлетуге мүмкiндiк бередi.

Сонымен қатар жердi барынша тиiмдi игеретiндердi ынталандырып, ал дұрыс пайдалана алмайтындарға шара қолдану керек.

Тиiмсiз субсидияларды ауыл шаруашылығы кешенi субъектiлерiне арналған банк несиелерiн арзандатуға қайта бағыттау қажет.

5 жыл iшiнде агроөнеркәсiп кешенiндегi еңбек өнiмдiлiгiн және өңделген ауыл шаруашылығы өнiмiнiң экспортын, тиiсiнше, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырамын.

ТӨРТIНШI. Көлiк-логистика инфрақұрылымының тиiмдiлiгiн арттыру.

Бүгiнде Қазақстан арқылы бiрнеше трансконтиненталды коридор өтедi.

Бұл туралы көп айтылды.

Жалпы, Қазақстан арқылы өткен жүк транзитi 2017 жылы 17 процентке өсiп, 17 миллион тоннаға жуықтады.

Транзиттен түсетiн жыл сайынғы табысты 2020 жылы 5 миллиард долларға жеткiзу мiндетi тұр.

Бұл инфрақұрылымға жұмсалған мемлекет қаражатын тез арада қайтаруға мүмкiндiк бередi.

Жүк қозғалысын онлайн режiмiнде бақылап, олардың кедергiсiз тасымалдануы үшiн және кедендiк операцияларды жеңiлдету мақсатымен блокчейн сияқты цифрлық технологиялардың ауқымды түрде енгiзiлуiн қамтамасыз ету қажет.

Заманауи шешiмдер логистиканың барлық буынының өзара байланысын ұйымдастыруға мүмкiндiк бередi.

«Үлкен деректердi» (Big data) пайдалану сапалы талдауды қамтамасыз етуге, өсiмнiң резервiн анықтауға және артық шығынды азайтуға жағдай туғызады.

Осы мақсаттар үшiн Интеллектуалды көлiк жүйесiн енгiзу қажет.

Бұл жүйе көлiк ағынын тиiмдi басқаруға және инфрақұрылымды одан әрi дамыту қажеттiгiн анықтауға жол ашады.

Iшкi өңiрлiк қатынастарды жақсарту үшiн автожолдардың жергiлiктi желiсiн жөндеу мен қайта салуға арналған қаржы көлемiн көбейту керек.

Осыған жыл сайын бөлiнетiн бюджет қаражатының жалпы көлемiн орташа мерзiмдегi кезеңде 150 миллиард теңгеге жеткiзу қажет.

Бұл жұмысқа өңiрлердегi барлық әкiмдiктердiң белсендi қатысуын қамтамасыз ету керек.

БЕСIНШI. Құрылысқа және коммуналдық секторға заманауи технологияларды енгiзу.

Жүзеге асырылып жатқан бағдарламалар арқасында Қазақстанда пайдалануға берiлген тұрғын үйлердiң көлемi жылына 10 миллион шаршы метрден асты.

Тұрғын үйдi көпшiлiкке қолжетiмдi еткен тұрғын үй жинақтау жүйесi тиiмдi жұмыс iстеуде.

Баспанамен қамту көрсеткiшi соңғы 10 жылда бiр тұрғынға шаққанда 30 процентке өсiп, бүгiнде 21,6 шаршы метрдi құрады.

Бұл көрсеткiштi 2030 жылы 30 шаршы метрге дейiн жеткiзу керек.

Осы мiндеттi орындау барысында құрылыс салудың жаңа әдiстерiн, заманауи материалдарды, сондай-ақ ғимараттардың жобасы мен қала құрылысының жоспарын жасағанда мүлде басқа тәсiлдердi қолдану керек.

Ғимараттардың сапасына, экологиялық тазалығына және энергиялық тиiмдiлiгiне жоғары талап қою қажет.

Салынатын және салынған үйлер мен инфрақұрылымдық нысандарды интеллектуалды басқару жүйелерiмен жабдықтау керек.

Бұл тұрғындарға қолайлы жағдай жасап, электр энергиясын, жылу мен суды тұтынуды қысқартып, табиғи монополистердi тиiмдi жұмысқа ынталандырады.

Заңнамаға, соның iшiнде табиғи монополиялар саласын реттейтiн заңдарға тиiстi өзгерiстер енгiзу қажет.

Әкiмдер тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымын жетiлдiру мәселесiн мемлекет-жекеменшiк серiктестiгi негiзiнде белсендi шешуi керек.

Ауылдық елдi мекендердi сапалы ауызсумен қамтамасыз ету үшiн Үкiмет бұл iске барлық қаражат көздерiнен жыл сайын кем дегенде 100 миллиард теңге қарастыруы қажет.

АЛТЫНШЫ. Қаржы секторын «қайта жаңғырту».

Банктiк портфельдердi «нашар» несиеден арылту iсiн аяқтау қажет.

Ол үшiн банк иелерi шығындарын мойындай отырып, экономикалық жауапкершiлiк алуға тиiс.

Акционерлердiң аффилирленген компаниялар мен жеке адамдардың пайдасы үшiн банктерден қаржы шығаруы ауыр қылмыс болып саналуға тиiс.

Ұлттық Банк мұндай iстерге немқұрайлы қарамау керек.

Әйтпесе, мұндай мемлекеттiк органның не керегi бар?

Ұлттық Банк тарапынан қаржы институттарының қызметiн қадағалау қатаң, уақтылы әрi нәтижелi болуға тиiс.

Мемлекет қарапайым азаматтардың мүдделерiн қорғауға одан әрi кепiлдiк бередi.

Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң қабылдауды тездету қажет.

Сонымен қатар 2016 жылдың 1 қаңтарына дейiн халыққа берiлген валюталық ипотекалық займдар жөнiндегi мәселенi Ұлттық Банкке толығымен шешудi тапсырамын.

Сол күннен бастап аталған валюталық займдарды жеке тұлғаларға беруге заң жүзiнде тыйым салынған болатын.

Ұлттық Банк пен Үкiмет экономика салаларындағы нақты тиiмдiлiктi есепке алатын ставкалармен бизнеске ұзақ мерзiмдi несиелендiрудi қамтамасыз ету мәселесiн бiрлесiп шешуге тиiс.

Инвестициялық ахуалдың одан әрi жақсаруы және қор нарығының дамуы маңызды болып саналады.

Бұл — жұмысын бастаған «Астана» халықаралық қаржы орталығының негiзгi мiндеттерiнiң бiрi.

Ол халықаралық озық тәжiрибенi пайдаланып, ағылшын құқығы мен заманауи қаржы технологияларын қолданатын өңiрлiк хабқа айналуға тиiс.

«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» ұлттық компанияларының акцияларын IPO-ға табысты түрде шығару қор нарығын дамытуға септiгiн тигiзедi.

ЖЕТIНШI. Адами капитал — жаңғыру негiзi.

Бiлiм берудiң жаңа сапасы.

Барлық жастағы азаматтарды қамтитын бiлiм беру iсiнде өзiмiздiң озық жүйемiздi құруды жеделдету қажет.

Бiлiм беру бағдарламаларының негiзгi басымдығы өзгерiстерге үнемi бейiм болу және жаңа бiлiмдi меңгеру қабiлетiн дамыту болуға тиiс.

2019 жылдың 1 қыркүйегiне қарай мектепке дейiнгi бiлiм беру iсiнде балалардың ерте дамуы үшiн өз бетiнше оқу машығы мен әлеуметтiк дағдысын дамытатын бағдарламалардың бiрыңғай стандарттарын енгiзу қажет.

Орта бiлiм беру саласында жаңартылған мазмұнға көшу басталды, ол 2021 жылы аяқталатын болады.

Бұл — мүлде жаңа бағдарламалар, оқулықтар, стандарттар және кадрлар.

Педагогтарды оқыту және олардың бiлiктiлiгiн арттыру жолдарын қайта қарау керек болады.

Елiмiздiң университеттерiндегi педагогикалық кафедралар мен факультеттердi дамыту қажет.

Бiлiм берудiң барлық деңгейiнде математика және жаратылыстану ғылымдарын оқыту сапасын күшейту керек.

Бұл — жастарды жаңа технологиялық қалыпқа дайындаудың маңызды шарты.

Бiлiм беру мекемелерiнiң арасындағы бәсекелестiктi арттырып, жеке капиталды тарту үшiн қала мектептерiнде жан басына қатысты қаржыландыру енгiзiлетiн болады.

Бiздегi оқушылардың жүктемесi ТМД елдерiнiң iшiнде ең жоғары болып отырғанын және Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы елдерiне қарағанда орта есеппен үштен бiр еседен көп екенiн ескерiп, оны төмендету керек.

Барлық өңiрлердегi Оқушылар сарайларының базасында компьютерлердi, лабораторияларды және 3Д-принтерлердi қоса алғанда, барлық қажеттi инфрақұрылымдары бар балалар технопарктерi мен бизнес-инкубаторларының желiсiн құру керек.

Бұл жас ұрпақты ғылыми-зерттеу саласына және өндiрiстiк-технологиялық ортаға ұтымды түрде кiрiстiруге көмектеседi.

Қазақстандықтардың болашағы – қазақ, орыс және ағылшын тiлдерiн еркiн меңгеруiнде.

Орыс тiлдi мектептер үшiн қазақ тiлiн оқытудың жаңа әдiстемесi әзiрленiп, енгiзiлуде.

Егер бiз қазақ тiлi ғұмырлы болсын десек, оны жөнсiз терминологиямен қиындатпай, қазiргi заманға лайықтауымыз қажет.

Алайда, соңғы жылдары әлемде қалыптасқан 7 мың термин қазақ тiлiне аударылған.

Мұндай «жаңалықтар» кейде күлкiңдi келтiредi.

Мысалы, «ғаламтор» (Интернет), «қолтырауын» (крокодил), «күйсандық» (фортепиано) және тағы сол сияқтылар толып жатыр.

Осындай аудармаларды негiздеу тәсiлдерiн қайта қарастырып, терминология тұрғысынан қазақ тiлiн халықаралық деңгейге жақындату керек.

Латын әлiпбиiне көшу бұл мәселенi реттеуге мүмкiндiк бередi.

2025 жылға дейiн бiлiм берудiң барлық деңгейiнде латын әлiпбиiне көшудiң нақты кестесiн жасау қажет.

Орыс тiлiн бiлу маңызды болып қала бередi.

2016 жылдан берi жаңартылған бағдарлама бойынша орыс тiлi қазақ мектептерiнде 1-сыныптан бастап оқытылып келедi.

2019 жылдан 10-11-сыныптардағы жаратылыстану ғылымының жекелеген пәндерiн оқытуды ағылшын тiлiне көшiру басталатын болады.

Нәтижесiнде, бiздiң барлық түлектерiмiз елiмiзде және жаһандық әлемде өмiр сүрiп, жұмыс iстеуi үшiн қажеттi деңгейде үш тiлдi меңгеретiн болады.

Сонда ғана нағыз азаматтық қоғам құрылады.

Кез келген этникалық топтың өкiлi кез келген жұмысты таңдай алады, тiптi Президент болып сайлануға да мүмкiндiгi болады.

Қазақстандықтар бiртұтас ұлтқа айналады.

Оқытудың мазмұндылығы заманауи техникалық тұрғыдан қолдау көрсету арқылы үйлесiмдi түрде толықтырылуға тиiс.

Цифрлық бiлiм беру ресурстарын дамыту, кең жолақты Интернетке қосу және мектептерiмiздi видеоқұрылғылармен жабдықтау жұмыстарын жалғастыру қажет.

Жұмыс берушiлердi тарту арқылы және халықаралық талаптар мен цифрлық дағдыларды ескере отырып, техникалық және кәсiптiк бiлiм беру бағдарламаларын жаңарту керек.

«Баршаға тегiн кәсiптiк-техникалық бiлiм беру» жобасын жүзеге асыруды жалғастыру қажет.

Мемлекет жастарға алғашқы мамандықты бередi.

Үкiмет бұл мiндеттi орындауға тиiс.

Орта мектеп пен колледждер және жоғары оқу орындары үздiк оқытушыларының видеосабақтары мен видеолекцияларын Интернетте орналастыру керек.

Бұл барлық қазақстандықтарға, оның iшiнде шалғайдағы елдi мекен тұрғындарына озық бiлiм мен құзыреттiлiкке қол жеткiзуге жол ашады.

Жоғары бiлiм беру iсiнде жасанды интеллектпен және «үлкен деректермен» жұмыс iстеу үшiн ақпараттық технологиялар бойынша бiлiм алған түлектер санын көбейту керек.

Осыған орай металлургия, мұнай-газ химиясы, агроөнеркәсiп кешенi, био және IT-технологиялар салаларын зерттеу iсiнде басымдық беретiн жоғары оқу орны ғылымын дамыту керек.

Қолданбалы ғылыми-зерттеулердi ағылшын тiлiне бiртiндеп көшiрудi жүзеге асыру талап етiледi.

Жоғары оқу орындары шетелдердiң жетекшi университеттерiмен, ғылыми орталықтарымен, iрi кәсiпорындарымен және трансұлттық корпорацияларымен бiрлескен жобаларды белсендi түрде жүзеге асыруы қажет.

Жеке сектордың бiрлескен қаржыландыруға атсалысуы барлық қолданбалы ғылыми-зерттеу әзiрлемелерi үшiн мiндеттi талап болуға тиiс.

Жас ғалымдарымызға ғылыми гранттар аясында квота бөлiп, оларды қолдаудың жүйелi саясатын жүргiзуiмiз керек.

Бiлiм беру саласына өзiнiң инвестициялық жобалары мен экспорттық әлеуетi бар экономиканың жеке саласы ретiнде қарайтын кез келдi.

Жоғары оқу орындарына бiлiм беру бағдарламаларын жасауға көбiрек құқық берiп, олардың академиялық еркiндiгiн заңнамалық тұрғыдан бекiту керек.

Оқытушылардың қайта даярлықтан өтуiне күш салып, жоғары оқу орындарына шетелдiк менеджерлердi тартып, әлемдiк университеттердiң кампустарын ашу қажет.

Ұлттың әлеуетiн арттыру үшiн мәдениетiмiз бен идеологиямызды одан әрi дамытуымыз керек.

«Рухани жаңғырудың» мән-маңызы да нақ осында.

Өзiнiң тарихын, тiлiн, мәдениетiн бiлетiн, сондай-ақ заманына лайық, шет тiлдерiн меңгерген, озық әрi жаһандық көзқарасы бар қазақстандық бiздiң қоғамымыздың идеалына айналуға тиiс.

Үздiк денсаулық сақтау iсi және денi сау ұлт.

Халықтың өмiр сүру ұзақтығының өсуiне және медициналық технологиялардың дамуына байланысты медициналық қызмет көрсетуге деген сұраныс көлемi арта түсетiн болады.

Қазiргi денсаулық сақтау iсi қымбатқа түсетiн стационарлық емге емес, негiзiнен аурудың алдын алуға бағытталуға тиiс.

Саламатты өмiр салтын насихаттай отырып, қоғамдық денсаулықты басқару iсiн күшейту керек.

Жастардың репродуктивтi денсаулығын қорғауға және нығайтуға ерекше назар аудару керек.

Тиiмдiлiгi аз және мемлекет үшiн шығыны көп диспансерлiк ем қолданудан негiзгi созылмалы ауруларға алыстан диагностика жасап, сондай-ақ осы саланы амбулаторлық емдеу арқылы басқаруға көшу қажет.

Бұл тәжiрибе әлемде бұрыннан бар.

Оны батыл әрi белсендi түрде енгiзу керек.

Онкологиялық аурулармен күресу үшiн кешендi жоспар қабылдап, ғылыми онкологиялық орталық құру қажет.

Халықаралық озық тәжiрибе негiзiнде ауруды ерте диагностикалаудың және қатерлi iсiктi емдеудiң жоғары тиiмдiлiгi қамтамасыз етiлуге тиiс.

Бiз кардиология, босандыру және өкпе ауруымен күресу кезiнде атқарған iстерiмiз сияқты жұмыстарды да жүргiзуiмiз керек.

Денсаулық сақтау саласы халықтың, мемлекеттiң және жұмыс берушiнiң ортақ жауапкершiлiгiне негiзделген Мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiне кезең-кезеңiмен көшетiн болады.

Оны енгiзудiң қажеттiлiгi ешқандай күмән туғызбайды.

Алайда, Денсаулық сақтау министрлiгi мен Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгi iске асырмаған дайындық жұмыстарын тыңғылықты жүргiзу талап етiледi.

Мемлекеттiң мiндеттерiн нақты белгiлей отырып, Тегiн медициналық көмектiң кепiлдiк берiлген көлемiнiң жаңа моделiн әзiрлеу қажет.

Халық мемлекет тарапынан кепiлдiк берiлмеген қызметтердi Мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiнiң қатысушысы ретiнде немесе ерiктi медициналық сақтандыру, сондай-ақ бiрлесе төлеу арқылы ала алады.

Ақпараттық жүйелердi бiрiктiру, мобильдiк цифрлық қосымшаларды қолдану, электрондық денсаулық паспортын енгiзу, «қағаз қолданбайтын ауруханаға» көшу арқылы медициналық көмектiң қолжетiмдiлiгi мен тиiмдiлiгiн арттыру қажет.

Медицинада ауруларды диагностикалау мен емдеудiң тиiмдiлiгiн айтарлықтай арттыратын генетикалық талдау мен жасанды интеллект технологияларын енгiзуге кiрiсуiмiз керек.

Медициналық кадрлармен қамтамасыз ету және оларды сапалы даярлау маңызды мәселе болып саналады.

Бүгiнде бiзде Назарбаев Университетiнiң бiрегей Медицина мектебi бар. Онда бiрiктiрiлген университет клиникасы жұмыс iстейдi.

Бұл тәжiрибе барлық медициналық жоғары оқу орындарына таратылуға тиiс.

Осы және басқа да шараларды iске асыру үшiн «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесi туралы» кодекстiң жаңа редакциясын әзiрлеу қажет.

Сапалы жұмыспен қамту және әлеуметтiк қамсыздандырудың әдiлеттi жүйесi.

Еңбек нарығының тиiмдiлiгiн қамтамасыз етiп, әрбiр адамның өз әлеуетiн iске асыра алуы үшiн жағдай жасаудың маңызы зор.

Барлық негiзгi мамандық бойынша  заманауи стандарттар әзiрлеу қажет.

Бұл стандарттарда жұмыс берушiлер мен бизнесмендер еңбеккерлердiң бiлiмi, қабiлетi мен құзыретiнiң қандай болуы қажеттiгiн нақты белгiлейдi.

Кәсiби стандарттардың талаптарын ескерiп, бiлiм берудiң жаңа бағдарламаларын әзiрлеу қажет немесе қазiргi бағдарламаларды жаңарту керек.

Өзiн-өзi жұмыспен қамтығандар мен жұмыссыздар экономикалық өсiмнiң резервi саналады.

Мен өзiн-өзi жұмыспен қамтығандар мәселесiн қарастыру жөнiнде бiрнеше рет талап қойғанмын.

Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгi бұл iске жауапсыздық танытып, атүстi қарап отырды.

Адамдарды нәтижелi жұмысқа тарту үшiн көбiрек мүмкiндiк берiп, олардың жеке кәсiбiн бастауына немесе жаңа мамандық алып, жұмысқа орналасуына жағдай жасау керек.

«Атамекен» ұлттық кәсiпкерлер палатасының бизнестi үйрету жөнiндегi жұмыстары қолдауға тұрарлық.

Нәтижелi жұмыспен қамтуды және жаппай кәсiпкерлiктi дамыту бағдарламасы аясында оның құралдарын нығайта отырып, халықтың осы санаттарын кеңiнен тарту қажет.

Өзiн-өзi жұмыспен қамтығандарды тiркеу үдерiсiн мейлiнше жеңiлдетiп, оларға мемлекет алдындағы мiндеттерiн адал атқару тиiмдi болатындай жағдай туғызу қажет.

Қазақстандықтардың жаңа жұмыс орнын салыстырмалы түрде тезiрек иеленуге, соның iшiнде елiмiздiң басқа да елдi мекендерiнен жұмыс табуға мүмкiндiгi болуға тиiс.

Бiрыңғай электрондық еңбек биржасын кең ауқымда енгiзу қажет. Онда бос жұмыс орындары мен жұмыс iздеушiлер туралы барлық ақпарат жинақталуға тиiс.

Азаматтар үйлерiнен шықпай-ақ кәсiби бағдарлы тест тапсырып, оқу курстары мен мемлекеттiк қолдау шаралары туралы бiлiп, өзiн қызықтыратын жұмыс таба алатын болады.

Еңбек кiтапшаларын да электрондық форматқа көшiрген жөн.

Электрондық еңбек биржасы туралы заңды 2018 жылғы 1 сәуiрге дейiн қабылдау қажет.

Әлеуметтiк саясат азаматтарды толыққанды экономикалық өмiрге тарту арқылы жүзеге асырылатын болады.

Қазiр зейнетақы жүйесi толықтай еңбек өтiлiне байланыстырылған.

Кiм көп жұмыс iстесе, сол көп зейнетақы алатын болады.

Осыған орай, барша қазақстандықтар өздерiнiң атқаратын жұмыстарын заңдастыруға зор мән беруi керек.

Әлеуметтiк сақтандыру жүйесiнде де еңбек өтiлi мен өтемақы мөлшерi арасындағы өзара байланыс күшейтiлетiн болады.

Бiз 2018 жылдан бастап халықтың әлеуметтiк тұрғыдан аз қамтылған тобына атаулы әлеуметтiк көмек көрсетудiң жаңа тәртiбiне көштiк.

Оның шегi ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң 40 процентiнен 50 процентiне дейiн көтерiлдi.

Еңбекке қабiлеттi әлеуметтiк тұрғыдан аз қамтылған азаматтар үшiн берiлетiн қаржылай көмек олар жұмыспен қамту шараларына қатысқан жағдайда ғана қолжетiмдi болады.

Еңбекке қабiлетсiз азаматтарға мемлекеттiк қолдау көрсету шаралары күшейтiледi.

Қымбатты қазақстандықтар!

Мемлекет өзiнiң әлеуметтiк мiндеттемелерiнiң барлығын толықтай орындайды.

2016-2017 жылдары зейнетақы мен жәрдемақы үш рет көбейгенiн еске салғым келедi.

Базалық зейнетақы, жалпы алғанда, 29 процентке, ынтымақты зейнетақы 32 процентке, бала тууға байланысты жәрдемақы 37 процентке, ал мүгедектер мен асыраушысынан айырылғандарға төленетiн жәрдемақының әрқайсысы 43 процентке өстi.

Денсаулық сақтау саласындағы қызметкерлердiң жалақысы 28 процентке дейiн, бiлiм беру саласы қызметкерлерiнiң жалақысы 29 процентке дейiн, әлеуметтiк қорғау саласы қызметкерлерiнiң жалақысы 40 процентке дейiн, «Б» корпусындағы мемлекеттiк қызметшiлердiң жалақысы 30 процентке, стипендиялар 25 процентке өстi.

Дағдарыс заманы. Әйтсе де, әлемнiң санаулы ғана елдерi әлеуметтiк салаға жұмсайтын шығындарын осылай арттыра алды.

Республикалық бюджеттiң әлеуметтiк салаға бөлiнген шығыны 2018 жылы 12 процентке өсiп, 4,1 триллион теңгеден асты.

Әлеуметтiк төлемдердi, соның iшiнде зейнетақыны өсiру 3 миллионнан астам қазақстандықтың табыстарын көбейтедi.

2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап ынтымақты зейнетақы 8 процентке артты.

Мүгедектерге, асыраушысынан айырылған және мүгедек балалар тәрбиелеп отырған отбасыларына арналған жәрдемақылар 16 процентке дейiн өстi.

2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап базалық зейнетақы еңбек өтiлiне байланысты орташа алғанда 1,8 есе көбейетiн болады.

Бұдан бөлек, 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап кәмелетке толған, бала кезiнен бiрiншi топтағы мүгедектердi бағып отырған ата-аналар үшiн қосымша мемлекеттiк жәрдемақыны енгiзудi тапсырамын.

Бiр ең төменгi күнкөрiс деңгейiнен кем емес мұндай жәрдемақыны шамамен 14 мың отбасы ай сайын алады.

2018 жылы осы мақсатқа 3 миллиард теңгеге дейiн қаржы қажет болады.

Мұғалiм мәртебесiн арттыру мақсатымен бiлiм берудiң жаңартылған мазмұнына көшкен ұстаздардың лауазымдық жалақысын 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап 30 процентке көбейтудi тапсырамын.

Жаңартылған мазмұн дегенiмiз — халықаралық стандарттарға сай келетiн және Назарбаев зияткерлiк мектептерiнде бейiмделуден өткен заманауи оқу бағдарламалары.

Бұлар бiздiң балаларымызға қажеттi функционалдық сауаттылық пен сыни тұрғыдан ойлау қабiлетiн дарытады.

Сонымен қатар 2018 жылы категориялар арасындағы алшақтықты арттырып, мұғалiмдер үшiн бiлiктiлiк деңгейiн ескеретiн категориялардың жаңа кестесiн енгiзудi тапсырамын.

Категорияларды бүкiл әлемде қолданылып жүрген ұлттық бiлiктiлiк тест арқылы беру керек.

Бұл педагогтарды өздерiн ұдайы жетiлдiруге ынталандыратын болады.

Нәтижесiнде, мұғалiмдердiң жалақысы бiлiктiлiгiнiң расталуына байланысты тұтастай алғанда 30 проценттен 50 процентке дейiн өседi.

Бұл үшiн биыл қосымша 67 миллиард теңге бөлу қажет.

СЕГIЗIНШI. Тиiмдi мемлекеттiк басқару.

Мемлекеттiк әкiмшiлендiру кезiнде кәсiпкерлер мен тұрғындардың шығындарын қысқартуға байланысты жұмыстарды жалғастыру қажет.

Осыған орай бизнестi реттеуге қатысуды әрi қарай азайтуға бағытталған заң қабылдауды жылдамдату керек.

«Бiр терезе» қағидаты бойынша бизнеске мемлекеттiк қолдау көрсету үдерiстерiн цифрландыруды қамтамасыз ету қажет.

Мемлекеттiк органдардың ақпараттық жүйелерiнiң интеграциясы «бiр өтiнiш» қағидаты бойынша жекелеген мемлекеттiк қызмет көрсетуден кешендi қызмет көрсетуге көшуге мүмкiндiк бередi.

Сонымен қатар табиғи монополия субъектiлерi көрсететiн қызметтерiнiң сапасын арттыру жөнiндегi жұмысты жалғастыру керек.

Олар үшiн және энергия өндiрушiлер үшiн инвестициялық бағдарламаларын ескерiп, негiзделген тарифтердi белгiлеу маңызды.

Бизнес-климатты жақсарту үшiн батыл iс-қимыл талап етiледi, әсiресе өңiрлiк деңгейде.

Үкiмет бизнестi көлеңкеден шығарып, оны қолдауға бағытталған жүйелi шаралардың жаңа пакетiн дайындауға тиiс.

Мемлекеттiк органдарға бағынышты ұйымдардың санын қысқарту есебiнен жекешелендiру жоспарын кеңейте отырып, оны iске асыруды жеделдету қажет.

Әкiмшiлiк шығындарды азайту үшiн  ведомствоға бағынышты нақты қажеттi ұйымдарды мүмкiндiгiнше бiрiктiру керек.

Босаған қаражатты мемлекеттiк қызметшiлердiң факторлық-балдық шкалаға негiзделген жаңа еңбекақы жүйесiн енгiзуге бағыттау қажет.

Бұл орталықтағы және өңiрлердегi мемлекеттiк қызметшiлер жалақысының диспропорциясын қысқартады, сондай-ақ жұмыстың сипаты мен тиiмдiлiгi ескерiлетiн болады.

Үкiметке Мемлекеттiк қызмет iстерi агенттiгiмен бiрлесiп, 2018 жылы орталық және жергiлiктi мемлекеттiк органдарда осы жүйенi енгiзудiң пилоттық жобаларын iске асыруды тапсырамын. 

Өңiрлердегi мемлекеттiк қызметтiң тиiмдiлiк әлеуетiн олардың экономикалық дербестiгi мен жауапкершiлiгiн арттыру арқылы мейлiнше толық ашу керек.

Жалпы алғанда, өңiрлiк саясат өңiрлердiң шығындарын теңестiруден жеке табыстарының өсiмiн ынталандыруға бағытталуға тиiс.

Атап айтқанда, бүгiнде әлемдегi әрбiр оныншы жұмыс орнын ашып отырған сырттан келушiлер туризмi мен iшкi туризм кез келген өңiр үшiн перспективалық табыс көздерiнiң бiрi болып саналады.

Үкiмет виза мәселелерiн жеңiлдетудi, инфрақұрылымды дамытуды және туризм саласындағы кедергiлердi алып тастауды қамтитын кешендi шаралар қабылдауы керек.

Фискальды орталықсыздандыру аясында шағын және орта бизнестен түсетiн корпоративтi табыс салығын өңiрлiк бюджеттерге беру мәселесiн шешу керек.

2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап 2 мыңнан астам адам тұратын аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар мен ауылдық округтерде жергiлiктi өзiн-өзi басқарудың дербес бюджетi мен коммуналдық меншiгiн енгiзу заң жүзiнде белгiленген.

2020 жылдан бастап бұл нормалар барлық елдi мекендерде күшiне енедi.

Салықтық және салықтан тыс басқа да түсiмдердiң 7 түрi, сондай-ақ шығындардың 19 бағыты ауыл бюджетiне берiлдi.

Бұл жергiлiктi маңызы бар мәселелердi шешу үшiн халықты тартуға мүмкiндiк бередi.

Сонымен қатар мемлекеттiк органдар нақты уақыт және жедел жауап беру режiмiнде азаматтардың ескертпелерi мен ұсыныстарын есепке алу үшiн заманауи цифрлық технологияларды қолдануға тиiс.

Мемлекет пен компаниялар жаңа технологияларды енгiзе отырып, өз ақпараттық жүйелерi мен құрылғыларының берiк қорғалуын қамтамасыз етуi керек.  

Бүгiнде киберқауiпсiздiк ұғымы тек ақпаратты ғана емес, сонымен қатар өндiрiстiк және инфрақұрылымдық нысандарды басқару тетiгiн қорғау дегендi де бiлдiредi.

Осы және өзге де шаралар Қазақстанның Ұлттық қауiпсiздiк стратегиясында көрiнiс табуға тиiс.

ТОҒЫЗЫНШЫ. Жемқорлықпен күрес және заңның үстемдiгi.

Жемқорлықтың алдын алуға бағытталған күрес жалғаса бередi.

Көп жұмыс iстелiп жатыр.

Соңғы 3 жылда ғана жоғары лауазымды шенеунiктер мен мемлекеттiк компаниялардың басшыларын қоса алғанда, жемқорлық үшiн 2,5 мыңнан астам адам сотталды.

Осы уақыт iшiнде олардың 17 миллиард теңге көлемiнде келтiрген залалы өтелдi.

Мемлекеттiк органдардағы процестердi, соның iшiнде олардың халықпен және бизнеспен қарым-қатынасын цифрландыру маңызды болып саналады.

Атап айтқанда, азаматтар өз өтiнiштерiнiң қалай қарастырылып жатқанын көрiп, дер кезiнде сапалы жауап алуға тиiс.

Сот және құқық қорғау жүйелерiн институционалды тұрғыдан өзгерту жүзеге асырылуда.

Заңнамаға қылмыстық процестегi азаматтардың құқықтарын қорғау iсiн күшейтудi, оның әсiре қатаңдығын бәсеңдетудi көздейтiн нормалар енгiзiлдi.  

Адвокаттардың құқықтары мен сотқа дейiнгi сатыдағы сот бақылауының аясы кеңейдi.

Құқық қорғау органдарының өкiлеттiгi мен жауапкершiлiк шегi айқындалды.   

Азаматтардың конституциялық құқықтарына кепiлдiктi нығайту, құқық үстемдiгiн қамтамасыз ету, құқық қорғау қызметiн iзгiлендiру жұмыстарын жалғастыру қажет.  

Қоғамдық тәртiптi сақтау және қауiпсiздiктi қамтамасыз ету саласында көшелерде және адам көп жиналатын қоғамдық орындарда бейнебақылау жүргiзетiн, азаматтарды анықтайтын және жол қозғалысын қадағалайтын интеллектуалды жүйелердi белсендi түрде енгiзу керек. 

ОНЫНШЫ. «Ақылды қалалар» «ақылды ұлт» үшiн.

2018 жыл — елордамыз Астананың 20 жылдығын атап өтетiн мерейтойлы жыл.

Бас қаламыздың қалыптасуы және Еуразияның маңызды даму орталықтарының қатарына қосылуы — баршамыздың ортақ мақтанышымыз.

Заманауи технологиялар жылдам өсiп келе жатқан мегаполистiң проблемаларын тиiмдi шешуге жол ашады.

«Смарт Сити» тұжырымдамасы мен қалаға қоныс аударатын адамдардың құзыреттерiн дамыту негiзiнде қалалық ортаны басқаруды кешендi түрде енгiзу қажет.

Әлемде инвесторлар үшiн қалалар бәсекеге түседi деген түсiнiк қалыптасты.

Олар елдi емес, жайлы өмiр сүрiп, жұмыс iстейтiн қаланы таңдайды.

Сондықтан, Астананың тәжiрибесi негiзiнде «Смарт Сити» «эталонды» стандартын қалыптастырып, Қазақстан қалалары арасында озық практиканы таратуды және тәжiрибе алмасу iсiн бастау керек. 

«Ақылды қалалар» өңiрлiк дамудың, инновацияны таратудың және елiмiздiң барлық аумағында тұрмыс сапасын арттырудың локомотивтерiне айналады.

Мiне, алдымызда тұрған 10 мiндет осы. Бұлар — түсiнiктi әрi айқын.

Қымбатты қазақстандықтар!

Бiз саяси тұрақтылық пен қоғамдық келiсiмнiң арқасында экономикамызды, саясатымызды және санамызды жаңғыртуға кiрiстiк.

Технологиялық және инфрақұрылымдық тұрғыдан дамудың жаңа кезеңiне тың серпiн берiлдi.

Конституциялық реформа билiк тармақтары арасындағы балансты  нақтылай түстi.

Бiз ұлттық сананы жаңарту үдерiсiн бастадық.

Бұл базалық үш бағыт Қазақстан жаңғыруының жүйелi үш тұғыры болып саналады.

Бiз жаңа заманға сай болу үшiн Төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы тарихи өрлеу бастауында тұрған бiртұтас ұлт болуымыз керек.

Жамбыл ауданында 2015 жылғы 30 қарашадағы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» атты жолдауын жүзеге асыру барысында ақпараттық сүйемелдеу бойынша iс шаралар жоспарының орындалуы туралы ақпарат

Мемлекет басшысының 2015 жылғы 30 қарашадағы «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» атты Жолдауын Жамбыл ауданында насихаттау жөнiндегi жұмыс бекiтiлген iс-шаралар жоспары аясында ұйымдастырылды.

Аудандық деңгейiнде бекiтiлдi:

  • Жолдауды iске асыруды ақпараттық сүйемелдеу жөнiндегi iс-шаралар жоспары;
  • Бiрыңғай ақпараттық күн жоспары;
  • Жергiлiктi атқарушы орган басшылары және қоғамдық пiкiр көшбасшыларының БАҚ-да сөз сөйлеулер медиа-жоспары;

30 қараша күнi барлық жерде Мемлекет басшысының Жолдауының «тiкелей трансляция» ұжымдық көрсетiлiмдер ұйымдастырылды. Халықтың әртүрлi санаттарының ой-пiкiрлерi жинақталып облыстық және аудандық БАҚ-та жарияланды.

Аудан бойынша Мемлекет басшысының Жолдауын түсiндiру жөнiндегi жұмысты 90 адамнан тұратын 1 аудандық және 13 селолық ақпараттық-насихатау тобы жүргiзедi. Насихаттаушылардың қатарына: аудандық атқарушы органдардың және ұйымдарының басшылары, селолық округ әкiмдерi, мәслихат депутаттары, кiредi.

Айсайын ақпараттық-насихаттау топтарға әдiстемелiк құралдар берiледi. Жыл басынан бастап АНТ мүшелерiмен 178 кездесу өткiзiлiп 4131 адам қатысты.

Еңбек ұжымдарында денсаулық сақтау, бiлiм, кәсiпкерлiк ұйымдары өкiлдерiмен, жастармен, зейнеткерлермен және басқа да азаматтар категорияларымен кездесулер өткiзiлдi.

2015 жылдың 4 желтоқсан күнi аудандық мәдениет Үйiнде аудан Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың Жолдауының басты бағыттары бойынша жиналыс өткiзiлдi. Бұл активке мәслихат депутаттары, жергiлiктi атқарушы органдардың басшылары, этно-мәдени орталықтарының, ауданның кәсiпорындары мен ұйымдарының өкiлдерi қатысты.

Аудандық Медиа-жоспар аясында жергiлiктi атқарушы және аумақтық органдардың басшылары, мәслихат депутаттары, еңбек ардагерлерi, кәсiпкерлер, шығармашылық зиялық қауым және жастар арасынан сөз сөйлеулерi ұйымдастырылды. Жолдау бойынша анықтамалық және әдiстемелiк материалдар аудандық БАҚ тұрақты түрде берiледi. «Ауыл арайы» және «Сельская новь» газеттерiнде Жолдау бағытымен-рубрикасы ашылды. Жолдаудың шығу кезiнен бастап аудандық газет беттерiнде жолдау бағыты бойынша 147 материал орналастырылды. Жолдау бойынша модуль және инфография аудан газеттерiнiң беттерiнде тұрақты түрде басылып шығарылады.

Жергiлiктi мемлекеттiк органдардың ресми интернет-ресурстарынан Жолдау мәтiнiн табуға болады, сонымен қатар аудан әкiмiнiң ресми интернет-ресурсында Жолдауды жүзеге асыру туралы арнайы рубрика жұмыс iстейдi.

Жергiлiктi атқарушы және аймақтық органдар, сонымен қатар бiлiм беру мекемелерi, селолық округ әкiмi аппараттары, үкiметтiк емес ұйымдар арасында мемлекеттiк және орыс тiлдерiнде жолдау мәтiнiмен кiтапшалар таралады.

Жолдауды жүзеге асыру бойынша ауданда 8 баннер орналастырылған. Аудан ұйымдарында Жолдауды түсiндiру бойынша стендтер бар.

Барлық мемлекеттiк органдардың және жалпы қоғамның Мемлекет басшысының қойған стратегиялық тапсырмаларын iске асыруға бағытталған жұмыстары жалғасуда.

Iшкi саясат бөлiмiнiң басшысы К. Бекпаева

Жамбыл ауданында 2015 жылғы 30 қарашадағы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» атты жолдауын жүзеге асыру барысында ақпараттық сүйемелдеу бойынша iс шаралар жоспарының орындалуы туралы ақпарат

Мемлекет басшысының 2015 жылғы 30 қарашадағы «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» атты Жолдауын Жамбыл ауданында насихаттау жөнiндегi жұмыс бекiтiлген iс-шаралар жоспары аясында ұйымдастырылды.

Аудандық деңгейiнде бекiтiлдi:

  • Жолдауды iске асыруды ақпараттық сүйемелдеу жөнiндегi iс-шаралар жоспары;
  • Бiрыңғай ақпараттық күн жоспары;
  • Жергiлiктi атқарушы орган басшылары және қоғамдық пiкiр көшбасшыларының БАҚ-да сөз сөйлеулер медиа-жоспары.

30 қараша күнi барлық жерде Мемлекет басшысының Жолдауының «тiкелей трансляция» ұжымдық көрсетiлiмдер ұйымдастырылды. Халықтың әртүрлi санаттарының ой-пiкiрлерi жинақталып облыстық және аудандық БАҚ-та жарияланды.

Аудан бойынша Мемлекет басшысының Жолдауын түсiндiру жөнiндегi жұмысты 36 адамнан тұратын ақпараттық-насихатау тобы жүргiзедi. Насихаттаушылардың қатарына: аудандық атқарушы органдардың және ұйымдарының басшылары, селолық округ әкiмдерi, мәслихат депутаттары, кiредi.

Айсайын ақпараттық-насихаттау топтарға әдiстемелiк құралдар берiледi. Жыл басынан бастап АНТ мүшелерiмен 89 кездесу өткiзiлiп 1750 адам қатысты.

Еңбек ұжымдарында денсаулық сақтау, бiлiм, кәсiпкерлiк ұйымдары өкiлдерiмен, жастармен, зейнеткерлермен және басқа да азаматтар категорияларымен кездесулер өткiзiлдi.

2015 жылдың 4 желтоқсан күнi аудандық мәдениет Үйiнде аудан Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың Жолдауының басты бағыттары бойынша жиналыс өткiзiлдi. Бұл активке мәслихат депутаттары, жергiлiктi атқарушы органдардың басшылары, этно-мәдени орталықтарының, ауданның кәсiпорындары мен ұйымдарының өкiлдерi қатысты.

Аудандық Медиа-жоспар аясында жергiлiктi атқарушы және аумақтық органдардың басшылары, мәслихат депутаттары, еңбек ардагерлерi, кәсiпкерлер, шығармашылық зиялық қауым және жастар арасынан сөз сөйлеулерi ұйымдастырылды. Жолдау бойынша анықтамалық және әдiстемелiк материалдар аудандық БАҚ тұрақты түрде берiледi. «Ауыл арайы» және «Сельская новь» газеттерiнде Жолдау бағытымен–рубрикасы ашылды. Жолдаудың шығу кезiнен бастап аудандық газет беттерiнде жолдау бағыты бойынша 58 материал орналастырылды. Жолдау бойынша модуль және инфография аудан газеттерiнiң беттерiнде тұрақты түрде басылып шығарылады.

Жергiлiктi мемлекеттiк органдардың ресми интернет-ресурстарынан Жолдау мәтiнiн табуға болады, сонымен қатар аудан әкiмiнiң ресми интернет-ресурсында Жолдауды жүзеге асыру туралы арнайы рубрика жұмыс iстейдi.

Жергiлiктi атқарушы және аймақтық органдар, сонымен қатар бiлiм беру мекемелерi, селолық округ әкiмi аппараттары, үкiметтiк емес ұйымдар арасында мемлекеттiк және орыс тiлдерiнде жолдау мәтiнiмен кiтапшалар таралады.

Жолдауды жүзеге асыру бойынша ауданда 3 баннер орналастырылған (Архангелка с. — 2, Святодуховка с. — 1). Аудан ұйымдарында Жолдауды түсiндiру бойынша стендтер бар.

Барлық мемлекеттiк органдардың және жалпы қоғамның Мемлекет басшысының қойған стратегиялық тапсырмаларын iске асыруға бағытталған жұмыстары жалғасуда.

Iшкi саясат бөлiмiнiң басшысы
К.
Бекпаева

Елбасының халыққа жолдауында маған ұнағаны 2017 жылдан бастап тегiн кәсiби-техникалық бiлiм беру жобасы басталатынын жариялағаны. Елбасының айтуынша, жобаға сәйкес, мемлекет әрбiр адамға жеке мамандық берудi қолға алатын болады. «Мектептi бiтiрген жас азамат бiрiншi мамандығын тегiн алатын болады. Бiз осыдан бастайтын боламыз. Үкiмет осыған кiрiсуi керек. Қазақстанның жас азаматтары бiлiмдi, еңбекқор, бастамашыл болуы тиiс. Жұмыс пен сұранысы бар өңiрге батылдықпен барулары керек. Егер шеберлiктiң шыңына жете бiлсеңiздер — мамандықтың бәрi жақсы. Қазiр техникалық мамандықтардың, ғылым мен инновацияның күнi туған заман. Ерiнбей еңбек еткен адамның өмiр сапасы озады, тұрмысы жақсы болады. Ең ақыры бүгiнгi жасап жатқан жақсылықтарымыздың барлығы — жастар болашағы үшiн», — дедi Н. Назарбаев.

Кәсiпкер Ануар Болтаев,
Преснов селосы

Қазақстан Республикасының Президентi Н. Назарбаевтың 2015 жылғы 30 қарашадағы Қазақстан халқына «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалды: өсiм, реформалар, даму» Жолдауына пiкiр.

Елбасы айтқандай, әлемдiк қоғамдастықтың бiр мүшесi болғандықтан, дүниежүзiлiк дағдарыстан айналып кете алмайтынымыз анық.

Осындай кез — нағыз бiр жағадан бас, бiр жеңнен қол шығарып, бiрлiктiң маңызын түйсiне түсетiн кез. Бiз бiрлiктiң маңызын тек айтып қана қоймай, ол белгiлi бiр шаралармен астасуы керек. Тәуелсiз Қазақстан талай сынақты бастан кешiрдi. Талай дағдарысты бастан өткердi. Саяси қыспақтар да болмады емес, болды. Соның барлығында Елбасы өзiнiң саяси даналығымен, көрегендiгiмен алып шыққан.

Елбасымыз Жолдауында әдеттегiдей әлеуметтiк салаға айрықша көңiл бөлдi. Соның iшiнде студенттердiң стипендиясы, денсаулық, бiлiм,әлеуметтiк қорғау және «Б» корпусындағы мемлекеттiк қызметшiлердiң еңбек ақысы,мүгедектiкке және асыраушысынан айрылғандарға төленетiн жәрдемақылардың өсетiндiгi атап айтылды.

Ал ең бастысы жаңа әлеуметтiк саясаттың құрылуы елiмiздiң рухын көтередi.

Жұмыс мамандарын игерту мақсатымен тегiн кәсiби даярлық бағдарламасының жариялануы ұстаздарды қуантады.

Өйткенi елiмiзде әрi қарай Қазақстан тауарлары өндiрiсiнiң дамуы көзделiп отыр. Бұл жоспар 30 елдiң қатарына кiру мақсатымызға жаңа серпiн беретiнi сөзсiз.

«Бiрiмiз бәрiмiз үшiн, бәрiмiз бiрiмiз үшiн» деген қағиданы ұстанып, еңбек етуге тиiспiз. Сәт сайын құбылған аласапыранға сай амал табуымыз керек. Ең жақсы жоспар уақыт талабына бейiмделген жоспар болып саналады. Бiз де заманның беталысына қарай, межелерiмiздi белгiлеп, жоспарларымызды жөндеп отыруымыз қажет. Бiздiң мақсатымыз — елi бақытты, жерi гүлденген Отанымыз Қазақстанды Мәңгiлiк Ел ету», — дедi Н. Назарбаев.

«Жамбыл ауданынын бiлiм бөлiмi» ММ басшысы
Нәзира Абдрахманова

Жамбыл ауданында 2014 жылғы 11 қарашадағы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың «Нұрлы жол — Путь в будущее» атты жолдауын жүзеге асыру барысында ақпараттық сүйемелдеу бойынша iс-шаралар жоспарының орындалуы туралы ақпарат (01.11.2015 ж.) Zip (12 Kb)

Жамбыл ауданында 2014 жылғы 11 қарашадағы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Нұрлы жол — Путь в будущее» атты жолдауын жүзеге асыру барысында ақпараттық сүйемелдеу бойынша іс шаралар жоспарының орындалуы туралы ақпарат Zip (12 Kb)

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Нұрлы жол — болашаққа бастар жол» атты 2014 жылғы 11 қарашадағы Жолдауын түсiндiру бойынша ақпараттық жұмысының барысы туралы анықтама (Zip 5 Kb)

Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың 2014 жылғы 11 қарашадағы «Нұрлы жол — болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауын iске асыру барысын Жамбыл ауданында ақпараттық сүйемелдеу жөнiндегi iс-шаралар жоспары (iске асыру мерзiмi: 2015 жыл) (Zip 15 Kb)

Қазақстан халқына Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың жылсайынғы Жолдауын насихаттау және түсiндiру бойынша ақпараттық-түсiндiру жұмысының барысы туралы ақпарат (Zip 6 Kb)

Болашаққа «Нұрлы жолмен» бiрге

«Нұрлы Жол», мiне, бiздiң креативтi ырғақты жастарымыздың күш-жiгер жұмсап, құлаш сермейтiн тұсы осы!»

Елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған Жолдауынан.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Нұрлы жол — болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауында елiмiз үшiн еңбек етiп, келешегiмiздiң баянды, жарқын жолында тер төгiп, ел игiлiгi үшiн еңбек етуге шақырды. Елiмiздегi тұрақтылық пен келiсiмнiң негiзiнде бүгiнде бiздiң елiмiз қарыштап дамуда. Халқымыздың бiрлiгi — мемлекетiмiз Қазақ елiнiң тұрақты дамуының кепiлi. Биылғы Жолдау-қазақстандықтардың ертеңгi күнге деген сенiмiн айқындайтын маңызды стратегиялық даму құжаты болып табылатыны сөзсiз. «Нұрлы жол» — Жаңа экономикалық саясаты — әлемнiң ең дамыған 30 елiнiң қатарына бару жолындағы бiздiң ауқымды қадамымыз, — дедi Елбасы.

Жамбыл орта мектебiнiң ұжымы Жолдауды қолдау мақсатында «Нұрлы жол — болашаққа қадам» атты дөңгелек үстел ұйымдастырды. Ұстаздар қауымы маңызды құжатты қолдайтындарын айтты.

Президентiмiз Н.Ә. Назарбаев «Мектепке дейiнгi мекемелерде орын тапшылығын түбегейлi қысқарту үшiн 3 жыл бойы қосымша 20 миллиард теңге бағыттауды тапсырамын», — дегенi, барлық ата-аналар мен балалар үшiн қуанышты жағдай болды. Дөңгелек үстелде сөз алған тарих пәнiнiң мұғалiмi О. Карбозов «2015 жыл-ұлттық тарихымызды ұлықтау және бүгiнгi биiктерiмiздi бағалау тұрғысынан мерейлi белестер жылы. Қазақ хандығының 550 жылдығын, Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Конституциямыздың 20 жылдығын, Ұлы Жеңiстiң 70 жылдығын атап өтемiз. Осынау тарихи белестер Қазақстандық Патриотизмдi ұрпақ жадына сiңiруде айрықша рөлге ие. Бiз 2015 жылды Қазақстан халқы Ассамблеясының жылы деп жарияладық. Елдiң тұтастығы мен бiрлiгi, татулығы мен тыныштығы ең басты назарда», — делiнген Жолдауда. «Елбасы Жолдауын Қазақстан халқы қолдайтынына сенiмдiмiн.Бiздiң болашағымыз жарқын, мақсатымыз ортақ» деп өз пiкiрiн түйiндедi.

Қазақстандықтардың болашақта әл-ауқатын арттыру мақсатында Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың салиқалы саясатының маңыздылығы зор. Мемлекет басшысын биылғы Жолдауы елiмiздiң дамуына серпiлiс беретiн үлкен сара жол деп бiлемiз. Жолдаудағы әрбiр қадам, әрбiр iс тек өркендеудiң үлгiсi болмақ. Елiмiздiң дамуы-Қазақстан халқының жұмыла бiрiгуiнiң негiзiнде жүзеге асады. Ынтымақ, бiрлiк, келiсiм-ең асыл зат бiз үшiн. «Нұрлы жолдағы» — қазақстандықтардың болашағы жарқын, сапарлары сәттi болсын. Бiздегi тiлек осы!

Мағжан Жолтаев,
Жамбыл орта мектебiнiң мұғалiмi
Жолдау бағытымен

Алда — үлкен мақсаттар

Жолдаудың «Нұрлы Жол» деген атауының өзi менi қатты сүйсiнттi. Бұл бiздiң елдi нұрлы болашаққа бастайтын құжат деп қабылдауымызға болатын сияқты. Менiңше, Президент халыққа өте қажеттi жолды нұсқағандай әсер алдым. Бүгiнгi күнi бүкiл әлем дағдарыстан арылмай тұр, оның үстiне геосаяси тұрғыдан күрделi жағдайға ұрынып қалды. Осындай жағдайда Елбасының дұрыс жол тауып, халықты жақсылыққа бастауы осы жол болар деген ой келдi.

Елбасымыз Нұрсұлтан Әбiшұлының Назарбаевтың сыңдарлы саясатының арқасында тағдырдың талай сындарлы сәттерiнен өтiп, тәуелсiздiк жолында нық қадамдар жасадық. Аз жыл аясында қазақ елiн жер жаһанға танытқан Президент келер жылы Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өту жөнiнде тапсырма берiп, оның тұжырымдамасы бекiтiлдi. Арнайы Үкiметтiк комиссия құрылып, жер-жерде өтетiн iс-шаралар нақтыланды. Сонымен бiрге, 2015 жыл — Қазақстан халқы Ассамблеясы жылы деп жарияланды. Тәуелсiз елiмiз барлық ұлт пен ұлыстың бейбiтшiлiк ордасына айналып, толеранттылықтың ерекше үлгiсiн жасай бiлдi. Ұлт Көшбасшысы Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаевтың қайраткерлiгi арқасында Қазақстанда этносаралық жанжал мен қоғамның бөлiнуiне жол берiлген жоқ. Сондай-ақ, ендiгi жылдың еншiсiнде Ата заң — Конституциямыздың 20 жылдығы мен Ұлы Жеңiстiң 70 жылдығы да ауқымды түрде аталып өтiлмек. Бұл шаралар барлығымыз үшiн маңызды. Президенттiң биылғы Жолдауындағы жаңа бастамаларды iске асыру жолында баршамыз күш-жiгерiмiздi аямай, қолымыздан келгенше еңбек ету — азаматтық парызымыз. Сондықтан, Жолдауда көрсетiлген мiндеттердi жүзеге асыруда баршаңыз жұдырықтай жұмылып, белсендiлiкпен, бiрлесiп ауданның қоғамдық-саяси тұрақтылығын сақтауға атсалысайық. Мемлекет басшысы айтқандай: «Бiз Жалпыұлттық идеямыз — Мәңгiлiк Елдi» басты бағдар етiп, тәуелсiздiгiмiздiң даму даңғылын Нұрлы жолға айналдырдық. Қажырлы еңбектi қажет ететiн, келешегi кемел Нұрлы жолда бiрлiгiмiздi бекемдеп, аянбай тер төгуiмiз керек. Mәңгiлiк Ел — елдiң бiрiктiрушi күшi, ешқашан таусылмас қуат көзi». Әрбiр идеядан елiмiздiң жарқын болашағы жолында тың жобалар жүзеге асырылатынына сенiм мол. Мәңгiлiк Ел идеясын одан әрi дамытуды, Нұрлы жол жаңа экономикалық саясатын ұсынған биылғы Жолдау елiмiздiң жарқын болашағына жол сiлтейдi. Онда айтылған әрбiр бағыт-бағдар мен мiндеттердiң ел өмiрi үшiн маңызы зор. Сондықтан, Ұлт көшбасшысы идеясының аясына бiрiгiп, ол жүктеген тарихи мiндеттердi жұмыла жүзеге асыруымыз қажет. Өйткенi, Жолдау бәрiмiзге үлкен мiндеттер жүктеп отыр.

Ерлан Мүсетаев,
аудандық орталық аурухананың бас дәрiгерi,
облыс мәслихатының депутаты

***

Бүкiл дүние сұрауы көп, жауабы аз күрделi кезеңде тұр. Батыс та, Шығыс та шешiмiн күткен мәселелердiң күрмеуiн шешуi тиiс. Қаржылық қиындықтар өз алдына, саяси және геосаяси жағдай ушығып тұрған, әрбiр ел өзiнiң iшкi тұтастығын сақтап қалғысы келетiн қазiргi кезде кiм-кiм де өзiнiң бары мен жоғын түгендейдi. Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы дәл сондай тарихи күрделi кезеңде жарияланып отыр. Мұны әлеуметтiк-тұрмыстық жағдайлардың барлық сұрақтарына жауап iздей отырып, күрделi кезеңнен елдi аман-есен алып шығудың алғышарттарын қарастырған Жолдау десек, жарасады. Салтанатынан гөрi нақтылығы басым құжатта, әсiресе, халықтың алдында осыдан 2,5 жыл бұрын «Нұр Отан» партиясының Сайлауалды тұғырнамасында берiлген әлеуметтiк мәселелердi шешу және халықтың тұрмыстық деңгейiн арттыруға қатысты уәделер орындалуы керектiгi басы ашып айтылған.

Қазiргi жаһандану жағдайында Қазақстанды әлемнен бөлiп алып қарай алмаймыз. Дегенмен, Қазақстан өзiн-өзi қорғау менталитетi деңгейiне жеткен ел ретiнде танылып келедi. Соның ең басты нышаны бiрнеше жыл бұрын осындай қаржы қиындықтарының қарсаңында Елбасы Ұлттық қор құру туралы тапсырма бердi. Қазiргi мұнайдың бағасы төмендеп, халықаралық нарықтың жағдайы алашұбар болып жатқан кезеңде iшкi экономикалық тұтастығымызды, саяси-әлеуметтiк жағдайларымызды сақтап қалуға бiрден-бiр мүмкiндiк беретiн осы Ұлттық қордың қаржысы.

Ендi қордағы қаржыны негiзге ала отырып, елдi еңбекпен қамтамасыз ету, байтақ елiмiздiң iшкi байланысын арттыру қажет. Өсiп, өнген елдерде жол мәселесi шешiмiн тапқан. Қалаларымыздың инфрақұрылымдарын қалпына келтiру керек. Бәрi айналып келгенде елдiң әлеуметтiк-тұрмыстық жағдайын қамтамасыз етуге саяды. Осылайша, бiрiншi кезекте, Ұлттық қордың арқасында үлкен экономикалық бiртұтас саясат жүзеге аса бастамақ. Екiншiден, iшкi бiрлiгiмiз бен ынтымағымызды сақтап қалуға жұмыс iстеу керек. Ел алдында берген уәденi орындау, халықтың әлеуметтiк-тұрмыстық жағдайын жақсарту бағытындағы туындайтын сұрақтарды мейлiнше азайту парыз.

Елбасының Қазақстан халқына арнаған кезектi Жолдауы нақты iстерге негiзделгенiмен құнды.

Асқар Сұрағанов,
аудан мәслихатының депутаты

***

Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы Жол — болашаққа бастар жол» Жолдауын тыңдап, әсерде болдым. Жолдау нағыз уақыт рухын сезiндiрдi, бүгiнгi күннiң әрқайсымызды толғандырған мәселелерiн алдымызға алып шықты.

Соңғы уақыттардағы әлемдiк экономикалық ахуал, геосаяси дағдарыстар, шикiзат ресурстарына әлемдiк нарықтағы бағаның төмендеуi жаңа сынақтар мен жаңа экономикалық талаптармен беттестiрiп отыр.

Күнi кешегi Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы әлемдiк экономикалық ахуалдан туған азаматтарымыздың көкейлерiндегi сұрақтарға нақты жауап болды. Президент алдағы жылдарды жан-жақты экономикалық сараптай отырып, негiзгi бағыттарды айқындап, Жаңа Экономикалық Саясатты жариялады.

Экономикалық сыни кезеңдерде банк секторына үнемi Мемлекеттiк қолдау көрсетiлiп келедi. Сондықтан да болар, Мемлекет Басшысы шағын және орта бизнестi экономикамыздың күретамырына айналдыру мақсатындағы жұмыстарға жаңа қарқын бере отырып, кәсiпкерлiктi жеңiлдiкпен несиелеу қажеттiлiгi баса айтылды.

Көлiктiк-логистикалық инфрақұрылымдарды дамытудың кешендi жоспары, индустриялық және энерегрикалық инфрақұрылымдарды дамытудағы мақсаттарымыз экономикамызлық қана емес сонымен қатар әлеуметтiк те жаңа серпiн берерi сөзсiз.

Әлеуметтiк инфрақұрылым, тұрғын үй инфрақұрылымын нығайту, баспана мәселесi және оның қатардағы азаматтарымызға, әсiресе жастарымызға қол жетiмдiлiгiн қамтамасыз етуге байланысты Елбасы талаптарын ерекше жауапкершiлiкпен және толық орындалуы керек. Бiз өз кезегiмiзде дайынбыз.

Президенттiң 11 қарашадағы Жолдауы қаншалықты қарқынды және күтпеген жерден болса, атқарылатын жұмыстардың соншалықты маңыздылығын және аса жауапкершiлiкпен, жылдам, нәтижелi орындалуы керектiгiн көрсетiп отыр.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Мәңгiлiк Ел» жалпыұлттық идеясы да елiмiзге деген әр қазақстандықтың патриотизмiнен бастау алады. Елдiң болашағы жастарды елге, жерге деген сүйiспеншiлiкпен тәрбиелеуiмiз қажет.

Нұржан Тұрсынбаев,
Жамбыл селолық округiнiң әкiмi

***

11 қарашада Елбасы Н.Назарбаев Астана қаласында «Нұр Отан» партиясының кеңейтiлген Саяси кеңес отырысына қатысып, «Нұрлы жол — болашаққа бастар жол» Жолдауын арнады.

Елбасы Жолдауында шағын және орта бизнестi, сондай-ақ, iрi кәсiпкерлiктi жеңiлдiкпен несиелендiру, банк секторын сауықтыру мен жаңа инвестициялар тарту үшiн қолайлы жағдайлар жасауға, елiмiзде өтетiн ЭКСПО-2017 кешенi құрылысын жалғастыруға және көлiктiк инфрақұрылымдарды дамыту көзделiп отыр. Әсiресе, алдағы уақытта көлiк-логистикалық, индустриялық, энергетикалық, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық пен су және жылумен қамтамасыз ету инфрақұрылымдарын дамытып, жаңғырту мен тұрғын үй инфрақұрылымдарын нығайту, әлеуметтiк инфрақұрылымды дамытуға ерекше көңiл бөлiнiп отыр.

Айналып келгенде, мұның барлығы ел экономикасын көтеруге және ондағы халықтың әлеуметтiк-тұрмыстық ахуалын жақсартуға жол ашады.

Елiмiздiң дамуы үшiн аса маңызды мәселе, Қазақстанның Еуропа мен Азияны жалғайтын жерүстi халықаралық дәлiздерiне белсендi қатысуы болып табылады. Бұл тек қана, өнiмдерiмiздi халықаралық нарықтарға тиiмдi жеткiзу емес, сонымен қатар транзиттiк тасымалдаудан түсетiн төлемдердiң ел пайдасына түсетiндiгiнде.

Елбасы Жолдауы әрқашан елiмiз үшiн маңызды мәселелердi қамтып келедi. Осы жылғы Жолдауда экономикалық мәселелер басты маңызға ие болғаныменен, Президентiмiз елiмiздiң рухани-мәдени мәселелерiн де атап айтып, «Мәңгiлiк ел» идеясының қазақстандықтар үшiн маңызын толығымен түсiндiрiп өттi. Және де 2015 жылы Қазақ хандығының 550-жылдығы өтетiндiгi барша қазақстандықтар үшiн аса маңызды iс-шара болып табылатындығын, сондай-ақ, осы 2015 жылы Қазақстан халықтары ассамблеясының 20 жылдығы, Жеңiстiң 70-жылдығы атап өтетiндiгiн айтты.

Бұл Жолдау Қазақстанның болашаққа қарай дамуына даңғыл жол ашары анық. Сондықтан да ендi бiздер, Мемлекет басшысы айтқандай, бiрлiгiмiздi сақтай отырып, бiлек сыбана жұмыс iстеуiмiз қажет. Сонда ғана алға қойған мақсаттарымызға кәмiл жетерiмiз анық.

Қ. Исқақов,
қорғаныс iстерi жөнiндегi бөлiмнiң бастығы

Мақаланың шыққан күні: 28.08.2017 15:46

Парақтағы соңғы өзгерістер: 11.09.2019 16:53

СҚО Жамбыл ауданы әкiмi
Әбiшев Мұратбек Жапасұлы

Промышленная Революция 4.0

Қазан 2019
ДсСсСрБсЖмСнЖк
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      
Подать резюме

ҚР Әділет министрлігі

Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігі Қазақстан Республикасының шекарасынан шығу кезінде кедергілерді болдырмау үшін жеке және заңды тұлғаларға www.adilet.gov.kz сайтында сот актілері бойынша берешегін және Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығуға уақытша шектеуін тексеруді ұсынады.

Официальный сайт Президента Республики Казахстан Премьер-министр Казахстана egov.kz Ассамблея народа Казахстана Официальный интернет-ресурс Северо-Казахстанской области IPO ДКБ2020 Алтын сапа Әділет Модернизация пенсионной системы Казконтент Иновационные гранты Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Защита бизнеса СКО Электрондық еңбек биржасы ҚР Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің ресми интернет-ресурсы 100 жаңа есім Қазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғам министрлігіАстана — Ұлы дала елордасы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі АҚ ҰК «Kazakh Invest»Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру

@2019 Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы

A- A A+